فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری وابسته به دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فن آوری پیشرفته با همکاری شهرداری کرمان از ابتدای سال 1402 شروع به فعالیت نموده است. با توجه به این که دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فن آوری پیشرفته با اهداف پژوهشی بین رشته ای و نیاز صنایع و شهرداریهای کشور در خصوص موضوعات مهندسی محیط زیست اهداف خود را تعیین نموده، فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری نیز تلاش خود را برای انتشار پژوهش هایی با نوآوری درخور و شایسته در زمینه های مهندسی محیط زیست، آلودگی محیط زیست، کشاورزی اکولوژیک، اقتصاد محیط زیست، مدیریت و برنامه ریزی و مدیریت اکوسیستم ها، آموزش، ترویج و مدیریت محیط زیست، برنامه ریزی، طراحی و ارزیابی محیط زیست و کلیه موضوعاتی که مرتبط با حوزه مدیریت و مهندسی محیط زیست، می نماید.
در حال حاضر این مجله علمی با چاپ منظم 24 مقاله در قالب چهار شماره در سال و به زبان فارسی و با همکاری انجمن علمی مدیریت و مهندسی بهداشت، ایمنی و محیط زیست به عنوان همکار نشر، دستاوردهای علمی، پژوهشی محققان کشور را به نحو شایسته در اختیار علاقه مندان به موضوع های پژوهشی مرتبط قرار می دهد.
فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری با احترام به قوانین اخلاق در نشریات تابع قوانین کمیتۀ اخلاق در انتشار (COPE) میباشد و از آیین نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در آثار علمی پیروی مینماید.
فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری، یک نشریه از نوع دسترسی آزاد (Open Access) است و هیچگونه هزینهای بابت دریافت، داوری، چاپ و مشاهده مقالات دریافت نمیکند. همچنین اجازه استفاده از مقالات به شرط ذکر منبع داده میشود.
فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری در ارزیابی مقاله از سامانه های مشابهتیاب «سیناوب همیاب» و «سمیم نور» استفاده میکند.
فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری، تحت قانون بین المللی کپی رایت Creative Commons: BY-NC میباشد.
طی فرایند ارزیابی علمی مجله توسط وزارت علوم تحقیقات و فناوری بهمنظور اخذ رتبه "علمی" این وزارت خانه طی نامه به شماره 203101 مورخ 30/07/1403 تغییر عنوان مجله به "مدیریت محیطزیست شهری" پیشنهاد شد. این درخواست به تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز رسیده و مجوز انتشار مجله به روز رسانی شده است. لذا، مقالات در سال 1402 و 1403 با نام قدیم مجله (مدیریت شهری و مهندسی محیط زیست) و از ابتدای سال 1404 (دوره 3 شماره 1) با عنوان جدید مجله (مدیریت محیط زیست شهری) به چاپ خواهند رسید. همنچنین، مجله موفق به کسب رتبه "ب" در ارزیابی سال 1403 از سوی کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری (پرتال نشریات علمی) شده است.
چکیده در دنیا خطرات بزرگی ناشی از زلزله لندفیل ها را دچار بحران گسیختگی می کند.گسیختگی در یک لندفیل بهداشتی منجر به آلودگی های زیست محیطی فاجعه باری، همچون آلودگی خاک و سفره آب زیرزمینی گسترده ایی خواهد شد. لذا در این تحقیق پیشنهاد گردیده که در این گونه لندفیل ها از دیوار گابیونی مسلح شده در محیط پیرامونی لندفیل بهداشتی استفاده گردد. اجرای این دیوار منجر به کاهش چشمگیر حرکات جانبی لندفیل و در نهایت کاهش قابل توجه پدیده گسیختگی در لندفیل می گردد.هم چنین رفتار دیوار حائل تحت بار دینامیکی یک امر کمتر شناخته شده است. در این مطالعه، با استفاده از نرمافزار ABAQUS تعدادی مدلسازی اجزا-محدود بر یک دیوار حائل گابیونی مسلح شده توسط ژئوگرید انجام شده است. برای انجام مطالعات پارامتری در زمینه عملکرد دیوار حائل با روکش گابیون و شبکه ژئوگرید، تحت سربارهای مختلف از صفر تا 120 کیلوپاسکال استفاده شده است. باتوجه به رفتارمکانیکی مشابه بین پسماند و خاک، لذا محققین جهت مدلسازی رفتاری پسماند از مدل های پیشنهادی خاک، غالبا استفاده می نمایند. پارامترهای رفتاری تاثیرگذار پسماند جامد شهری، معادل پارامترهای خاک مشابهی شامل دانسیته، مدول الاستیسیته، نسبت پواسون و زاویه اصطکاک خاک به عنوان متغیرهای اصلی در نظر گرفته شدهاند. با توجه به نتایج بهدستآمده، مشخص شد که پارامتر نسبت پواسون خاک در سربارهای کم و زاویه اصطکاک خاک در سربارهای بیشتر عواملی هستند که منجر به ایجاد تغییرات تنش بیشتر در تاج دیوار میشوند
چکیده در جهان امروز، شهرنشینی به شکل غالب زندگی انسان تبدیل شده و تمرکز بالای جمعیت، فعالیتهای اقتصادی، آلودگی محیط زیست، مصرف بیرویه منابع و تولید فزاینده انواع آلایندهها در مناطق شهری، باعث افت شدید کیفیت زیستگاه در این مناطق شده است. کلانشهر تهران، به عنوان پایتخت ایران، با مشکلات عدیده محیط زیستی روبروست که نتیجهای جز فشار بر منابع طبیعی، ایجاد آلودگیهای محیط زیست و در نتیجه کاهش کیفیت زیستگاه برای انسان و سایر زیستمندان نداشته است. لذا هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی برای تلفیق شاخصهای ارزیابی کیفیت زیستگاه در برنامهریزی توسعه پایدار برای شهر تهران میباشد. به این منظور، ابتدا با استفاده از مرور منابع شاخصهای مرتبط با کیفیت زیستگاه شهری استخراج گردید و با استفاده از نظر 16 نفر کارشناس خبره با تخصصهای مرتبط توسعه داده شد. سپس این شاخصها، با استفاده از یک پرسشنامه محقق ساخته برگرفته از روش لاوشه بر اساس نظرات خبرگان برای شهر تهران رتبه بندی گردید. براساس نتایج، 15 شاخص مهم و کلیدی بدست آمد که از جمله مهمترین آنها، وضعیت و موجودی منابع آب، آلودگی هوا ، آلودگی آب، فضای سبز شهری و زیرساختهای سبز و آبی میباشند. در نهایت، شاخصهای بدست آمده در 4 گروه اصلی طبقه بندی و راهبردهایی برای تلفیق شاخصهای کیفیت زیستگاه در برنامه ریزی توسعه پایدار شهر تهران ارائه شد
چکیده پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش سرزندگی فضاهای شهری در ارتقاء تابآوری اجتماعی با در نظر گرفتن نقش میانجی ادراک و آمادگی نسبت به بحرانهای محیطی در شهر اسکو انجام شده است. با توجه به افزایش تهدیدات زیستمحیطی و ضرورت تقویت ظرفیتهای تابآور شهری، در این مطالعه تلاش شده است تا سازوکار اثرگذاری مؤلفههای فضایی و اجتماعی بر توان تطبیقپذیری جامعه شهری در برابر بحرانها بررسی شود. روش تحقیق از نوع کمی و مبتنی بر مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل شهروندان بالای ۱۸ سال شهر اسکو و حجم نمونه ۴۰۰ نفر بود که بهصورت خوشهای انتخاب شدند. برای سنجش اعتبار مدل مفهومی، از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول بهمنظور ارزیابی بار عاملی شاخصهای هر سازه و از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم برای تأیید ساختار سلسلهمراتبی متغیرهای اصلی استفاده شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامهای محققساخته بود که روایی و پایایی آن با شاخصهای AVE، CR و آلفای کرونباخ تأیید گردید. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که سرزندگی فضاهای شهری اثر مستقیم معناداری بر تابآوری اجتماعی دارد (ضریب مسیر ۰٫۶۸) و از طریق ادراک و آمادگی نسبت به بحران نیز بهصورت غیرمستقیم بر آن اثر میگذارد (ضریب ۰٫۳۴). مجموع اثر کل برابر با ۰٫۹۸ برآورد شد. شاخصهای برازش مدل CFI، TLI، RMSEA نیز در سطح قابلقبولی قرار داشتند. در نهایت، میتوان نتیجه گرفت که ارتقاء سرزندگی فضاهای شهری میتواند از طریق تقویت تجربه اجتماعی، ادراک خطر و انسجام محلی، نقش مؤثری در ایجاد تابآوری اجتماعی پایدار ایفا کند.
چکیده شهر تبریز در سالهای اخیر با چالشهای فزاینده زیستمحیطی روبهرو است؛ مسائلی که پیامدهای منفی بر سلامت شهروندان و پایداری اکولوژیکی این کلانشهر برجای گذاشته است. پراکندگی نهادی، نبود هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و سیاستگذاری بخشی، از مهمترین موانع مدیریت کارآمد محیطزیست شهری محسوب میشود. این پژوهش با هدف سنجش نقش مدیریت یکپارچه شهری در بهبود کیفیت محیطزیست تبریز با رویکرد کمّی و مدلسازی معادلات ساختاری در نرمافزار SmartPLS انجام شد. دادهها بهصورت هدفمند از ۹۲ نفر از مدیران و کارشناسان گردآوری گردید و روایی و پایایی ابزار در سطح مطلوب تأیید شد. نتایج مدل ساختاری نشان داد اثر مدیریت یکپارچه شهری بر بهبود کیفیت محیطزیست بهصورت غیرمستقیم و از مسیرهای متوالی تحقق مییابد. ضرایب مسیر تأییدشده بهترتیب عبارتاند از مدیریت یکپارچه شهری به انسجام نهادی با ضریب مسیر برابر ۰/۴۸ و انسجام نهادی به حکمرانی محیطی با ضریب مسیر برابر ۰/۵۲ و حکمرانی محیطی به عدالت فضایی با ضریب مسیر برابر ۰/۴۵ و عدالت فضایی به کیفیت محیطزیست شهری با ضریب مسیر برابر ۰/۵۰. سطح معناداری همه مسیرها کمتر از ۰۰۱/۰ بود. مقدار تعیین برای متغیر وابسته کیفیت محیطزیست شهری برابر ۰/۶۰ و میانگین Q² برابر حدود ۰/۳۱ بهدست آمد که بیانگر توان پیشبینی مناسب مدل است. شاخص برازش کلی مدل GOF برابر ۰/۵۸ محاسبه شد که بر کفایت برازش دلالت دارد. یافتهها نشان میدهد ارتقای هماهنگی بینبخشی و تقویت ظرفیتهای نهادی و اعمال رویکردهای عدالتمحور فضایی میتواند به بهبود معنادار کیفیت محیطزیست شهری در تبریز بینجامد و بهعنوان چارچوبی سیاستپذیر برای برنامهریزی شهری در کلانشهرهای مشابه بهکار رود.
محمد زارع آبندانسری، فرزاد نوبخت ساربان، حامد خیرالهی میدانی، عباس نقی زاده باقی
چکیده مدیریت پسماندهای ورزشی در استادیومهای فوتبال ایران به یکی از مسائل مهم زیستمحیطی و مدیریتی تبدیل شده است. این پژوهش به بررسی مدیریت بازیافت پسماندهای ورزشی در استادیومهای فوتبال لیگ برتر خلیج فارس در شهرهای تهران، تبریز، اصفهان، انزلی و اهواز؛ در استادیومهای شهدای شهر قدس، یادگار امام، نقش جهان، سن سیروس و فولادآرنا میپردازد. پژوهش با روش آمیخته اجرا شد؛ در بخش کیفی از رویکرد پدیدارشناسی برای گردآوری دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان مرتبط با موضوع استفاده شد و تحلیل کدگذاری منجر به استخراج ۱۳۸ گویه در هشت بعد اصلی گردید. در بخش کمی، پرسشنامهای مبتنی بر این گویهها بین ۱۵۰ نفر توزیع شد و دادهها با آزمون ناپارامتریک فریدمن تحلیل شدند. یافتهها نشان داد بعد فرهنگسازی و باور عمومی با بالاترین میانگین در رتبه نخست قرار دارد و بر نقش نگرشها و ارزشهای فرهنگی در موفقیت برنامههای زیستمحیطی تأکید میکند. پس از آن، ابعاد زیرساختهای هوشمند بازیافت و مشارکت تماشاگران و داوطلبان اهمیت بیشتری یافتند؛ در حالی که تعامل سازمانی کمترین امتیاز را کسب کرد و ضعف هماهنگی نهادی را آشکار ساخت. تمرکز بر چند استادیوم لیگ برتر و تکیه بر پاسخهای ادراکی مشارکتکنندگان، تعمیمپذیری نتایج را محدود میکند و نیاز به مطالعات گستردهتر در سایر شهرها و رشتههای ورزشی را نشان میدهد. در مجموع، پژوهش حاضر تصویری جامع از وضعیت موجود ارائه میدهد و راهکارهایی برای عبور استادیومهای فوتبال ایران از تولید پسماند به الگوی مدیریت سبز پیشنهاد میکند.
چکیده خاکهای سطحی ماسهسیلتی بهعنوان یکی از نمونههای شاخص خاکهای ضعیف ژئوتکنیکی، به دلیل مقاومت برشی پایین، حساسیت زیاد به فرسایش و قابلیت بالای رهایش گردوغبار، از چالشهای مهم در مهندسی راه و مدیریت محیطزیست محسوب میشوند. این پژوهش با هدف بررسی اثر کوپلیمر استایرن–اکریلیک بر بهبود ویژگیهای فیزیکی و مکانیکی این خاکها انجام شد. نمونههای خاک با سه سطح ۲٫۵، ۵ و ۷٫۵ درصد وزنی از این پلیمر تهیه گردیدند. آزمایشهای تراکم پروکتور، حدود آتربرگ و جمعشدگی خطی، و سپس آزمونهای مقاومت فشاری محصورنشده (UCS) و نسبت باربری کالیفرنیا (CBR) پس از دو دوره عملآوری ۷ و ۲۱ روزه انجام گرفت. افزودن پلیمر سبب کاهش اندک وزن مخصوص خشک حداکثر از ۱٫۷۹ g/cm³ در نمونه شاهد به ۱٫۷۲–۱٫۷۷ g/cm³ شد، در حالی که رطوبت بهینه از ۸٪ به ۸٫۵–۹٫۶٪ افزایش یافت. همچنین حدود روانی از ۲۰٪ به ۲۱–۲۳٪ و حد پلاستیک از ۱۲٪ به ۱۳–۱۴٪ افزایش پیدا کرد و شاخص پلاستیسیته تقریباً ثابت ماند (۸–۹٪). نتایج نشان داد مقاومت UCS پس از ۲۱ روز برای تیمارهای ۲٫۵، ۵ و ۷٫۵ درصد به ترتیب ۱٫۱۸، ۱٫۶۴ و ۲٫۰۳ مگاپاسکال بود، در حالی که نمونه شاهد تنها ۰٫۷۹ مگاپاسکال داشت. همچنین CBR از ۷٫۸٪ در نمونه شاهد به ۱۱٫۲٪، ۱۵٪ و ۱۸٫۵٪ افزایش یافت. بر این اساس، تیمار ۷٫۵٪ پس از ۲۱ روز بهعنوان درصد بهینه معرفی میشود که علاوه بر افزایش مقاومت و ظرفیت باربری، کاهش انتشار گردوغبار جادهای را نیز به همراه دارد.
چکیده در دهههای اخیر خسارتهای مالی و جانی ناشی از مخاطره سیل در شهرها افزایش یافته است که نوعی چالش برای برنامه ریزان محیط زیست شهری در برابر مخاطرات محسوب میشود. مناطق شهری به دلیل ساختار نفوذناپذیری زمین، تراکم ساختمانها و تاسیسات و زیرساختها بیشتر در معرض آسیب سیل قرار دارند. هدف این پژوهش تحلیل کیفیت محیط زیست شهری ازمنظر مخاطره سیل در منطقه یک شهر تهران قرار گرفت. در این پژوهش پس از شناسایی شاخصهای موثر در سیل و کیفیت محیط زیست شهری، نقشه خطرپذیری نواحی منطقه یک تهران بر اساس شاخص های فیزیکی و آسیبپذیری و در معرض خطر قرار گرفتن برآورد شد و ضرایب همبستگی و ارتباط زوجی بین پارامترها با بهرهگیری از روش تحلیل عاملی با استفاده از نرم افزار SPSS و Minitab و مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها نشان میدهد در بین نواحی 10گانه منطقه یک، نواحی 2 ،3، 6 ، 5 و 10 خطرپذیری بالا و ناحیه1،8،4 خطرپذیری پایین را دارا می باشند. تحلیلها برای منطقه 1 تهران میزان همبستگی قوی پوشش گیاهی و شیب و ارتفاع و بافت فرسوده و کاربری مسکونی را با خطرپذیری سیل به ویژه در نواحی 1و 7 و 8 نشان میدهد. همچنین افزایش طول راهها و واحدهای خدماتی در نواحی خطرپذیر 3 و 6 به عنوان عامل کاهنده خطرپذیری نشان داده شده است. از این رو انجام چنین مطالعاتی در زمینه شناسایی عوامل خطرپذیری و میزان تاثیر آنها در سایر مناطق شهری برای تعیین الویت اقدامات به منظور کاهش پیامدهای ناشی از مخاطرات طبیعی ضروری به نظر میرسد.
چکیده با توجه به بحران جهانی پسماند و نقش آموزش در ارتقای رفتارهای پایدار شهری، شناسایی و تبیین مؤلفههای برنامه درسی مدیریت پسماند شهری امری ضروری به نظر میرسد. در همین راستا پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین مؤلفههای برنامه درسی مدیریت پسماند شهری انجام شد این مطالعه در زمره تحقیقات کیفی از نوع سنتزپژوهی (فراترکیب) قرار میگیرد. رویکرد اصلی پژوهش مبتنی بر الگوی تحلیل محتوای استقرایی و چارچوب هفتمرحلهای سندلوسکی و بارسو بود. جامعه پژوهش شامل کلیه مطالعات داخلی و خارجی در بازه زمانی 1995 تا 2025 بود که از طریق پایگاههای معتبری همچون اس آی دی، مگایران، سیویلیکا، پروکوئست، اریک، سیج، الزویر و گوگل اسکالر بازیابی شدند. پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت مقالات با استفاده از شاخصCASP، در نهایت 48 مطالعه با کیفیت مطلوب برای تحلیل انتخاب گردید. یافتههای پژوهش نشان داد که برنامه درسی مدیریت پسماند شهری بر چهار لایه اصلی استوار است: لایه بیرونی (سیاست و فرهنگ) شامل هماهنگی با قوانین، مقررات و فرهنگ عمومی؛ لایه ساختاری (مدیریت و فناوری) با تأکید بر زیرساختها، مدیریت منابع و فناوریهای نوین؛ لایه تربیتی (یادگیری و توانمندسازی) که بر آموزش مهارتهای عملی، مشارکت اجتماعی و ارتقای مسئولیتپذیری دانشآموزان متمرکز است؛ و لایه هستهای (دانش تخصصی و نوآوری) که به فرآیندهای تخصصی، مدیریت پسماندهای خاص و نوآوریهای مبتنی بر اقتصاد چرخشی میپردازد. نتایج این مطالعه علاوه بر ارائه مدلی لایهای برای طراحی برنامه درسی مدیریت پسماند، چارچوبی عملیاتی برای پیادهسازی در مدارس و محیطهای آموزشی فراهم میسازد.
چکیده این پژوهش با هدف شناسایی منشا و علل پنهان مؤثر بر وقوع آتشسوزی و حوادث در کلانشهر مشهد انجام شده است. تحقیق حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی است که با روش تحلیل عاملی اکتشافی انجام شده است. در این تحقیق از داده های آماری ثبت شده حریق و حوادث سازمان آتشنشانی شهر مشهد طی سالهای 1395 الی 1403 استفاده شد. داده های مربوط به علل و منشا وقوع آتش سوزی در 25 مولفه مختلف و داده های مربوط به حوادث شهری در 21 مولفه دسته بندی گردیدند. کفایت نمونه و مناسببودن ماتریس همبستگی در بخش آتش سوزی با KMO=0.888 و آزمون بارتلت χ²(300)=2314.183, p<0.001 تأیید گردید و در بخش حوادث شهری (غیر از آتش سوزی ) با KMO=0.816 و آزمون بارتلت χ²(210)=1000.476 , p<0.001 نیز مورد تائید قرار گرفت. تحلیل عاملی اکتشافی، پنج عامل اصلی برای دسته آتشسوزی ها شناسایی کرد که در مجموع 70.75% از واریانس را تبیین میکنند. عوامل اصلی شامل گرمای اجزای شبکه توزیع برق و مشکلات الکتریکی وسائل برقی(46.96%)، بی احتیاطی و رفتارهای پرخطر انسانی (8.13%) ، اشتعال مایعات و گازهای قابل اشتعال(5.97%) و فعالیت های روزانه پرریسک(5.07%) بودند. در دسته حوادث شهری(امداد و نجات) نیز پنج عامل شناسایی شد که در مجموع 74.14% واریانس را پوشش میدادند . عوامل اصلی شامل محبوس شدن در فضاهای بسته، آسانسور و گیرکردن اعضای بدن(39.412%)، مخاطرات سازهای، آوار ساختمان و سقوط های غیرمستقیم (14.658%) ، حوادث آبگرفتگی و اتفاقات زیرساخت آب/فاضلاب (8.838%) و حوادث گاز شهری و مسمومیتهای تنفسی (6.074%) بودند.
چکیده افزایش ناترازی و خاموشیهای گسترده برق، مدیریت تأمین انرژی در فضای شهری را به یک چالش جدی زیستمحیطی و زیرساختی تبدیل کرده است. این پژوهش با هدف ارزیابی جامع فنی، اقتصادی و زیستمحیطی سه راهکار کلیدی تأمین برق اضطراری (شامل یو پی اس، موتور برق و سامانههای فتوولتائیک خورشیدی) در سه سطح مختلف مصرف خانوار شهری (بالا، متوسط و پایین) انجام شده است. روششناسی شامل جمعآوری دادهها بر مبنای قیمتهای روز بازار داخلی و اطلاعات فنی واقعی استخراجشده از منابع میدانی است. در این مطالعه، از مدل هزینه کل مالکیت و تحلیل ارزش فعلی خالص طی بازه ۱۵ساله و با لحاظ اثرات تورم و نرخ تنزیل استفاده شده است تا تمامی هزینههای چرخه عمر، بهصورت کمی ارزیابی گردد. ضمناً، پیامدهای آلودگی صوتی و انتشار گازهای آلاینده مولدها نیز بهعنوان متغیرهای مهم در کیفیت زندگی شهری و مدیریت بحرانهای محیط زیستی در تحلیل مد نظر قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان داد که اگرچه در سناریوی مصرف بالا، مولدهای بنزینی (موتور برق) به دلیل سرمایهگذاری اولیه اندک، اقتصادیترین گزینه کوتاهمدت محسوب میشوند؛ اما در رتبه دوم، سامانههای خورشیدی، با وجود هزینه اولیه بالاتر، در بلندمدت علاوه بر صرفه اقتصادی، حذف کامل آلایندگیهای محلی و آلودگی صوتی را به محیط شهری ارائه میدهند. این یافتهها بر ضرورت سیاستگذاریهای شهری در جهت تشویق و هدایت به استفاده از فناوریهای پاک برای پایداری انرژی در بافت مسکونی تأکید دارد.
چکیده باغ گیاهان دارویی ساختار اکوسیستمیک ویژه ای از گیاهان بومی و غیر بومی است. در این باغها حفاظت و تکثیر گیاهان بعنوان ذخیره گاه ژنتیکی، مطالعات علوم گیاهی و آموزش عمومی مردم صورت می گیرد و علاوه بر ارزش اکولوژیکی و توسعه پایدار جوامع، در کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و بهبود زیست پذیری موثر هستند.در این تحقیق، بخشی از اراضی شهرداری کرمان جهت طراحی باغ گیاهان دارویی انتخاب شده است. ضرورت این تحقیق، نیاز به توسعه ساختارهای سبز بومی و دارویی متناسب با شرایط اکولوژیکی و ارتقاء کیفیت زیستی است. هدف این تحقیق، طراحی باغ جهت جمع آوری (بانک ژن)، سهولت دسترسی به گیاه، افزایش اطلاعات و گرایش عمومی به مصرف گیاهان دارویی و خلق باغ علمی - تحقیقاتی همراه با جنبه های هنری و گردشگری منطبق بر اصول طراحی منظر پایدار می باشد. نوآوری تحقیق، ایجاد یک واحه اکولوژیک از تنوع زیستی در یک محیط شهری خشک با استفاده از منابع آب غیرمتعارف در جهت برنامهریزی شهری پایدار است. همچنین عوامل منظرساز سایت و پراکنش آنها بررسی و با تعیین پهنه های منظر، راهکارهای برنامه ریزی و طراحی هر یک از پهنه ها تعیین شده و سعی بر آن بوده تا با تهیه طرح راهبردی باغ گیاهان دارویی و طراحی سایت پلان، ترکیبی از علم گیاهان دارویی و هنر منظر سازی ارائه شود. از یافته این تحقیق شناسایی، تعیین و ارائه طرح کاشت گونه های گیاهان دارویی بومی، فیتورمیدیشن جهت پاکسازی و بازچرخانی آب و انتخاب، بررسی و جانمایی ریزفضاها در طرح مرتبط با نوع گیاهان دارویی می باشد.
چکیده در مطالعه حاضر، استخراج لیتیوم از نمک های حاصل از شیرین سازی شورابه در معدن سنگ آهن گهر زمین (سیرجان) با استفاده از حلال استخراج کننده D2EHPA و رقیق کننده کروزین مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه در مقیاس آزمایشگاهی شامل 29 مجموعه آزمایش با استفاده از سیستم استخراج حلالی می باشد. جهت انجام آزمایشات استخراج مورد نظر، حجم های مساوی از فاز آبی( ml 10) با فاز آلی (D2EHPA + کروزن) با غلظت مشخص در تماس قرار داده شد و سپس در همزن مغناطیسی به مدت های 30، 45و 60 دقیقه تحت عملیات همزنی در دمای آزمایشگاه (C °23) قرار گرفت. در این مطالعه، از طرح سطح پاسخ Box-Behnken به منظور بهینه سازی متغیرهای فرایند کلیدی استخراج حلالی مانند pH، نسبت فاز آلی به آبی، زمان عملیات همزنی و درصد D2EHPA برای بازیابی لیتیوم استفاده شد. مدل تداخلی و خطی (2FI vs Linear) به عنوان پاسخ برای بازیابی لیتیوم مورد استفاده قرار گرفت. صحت و اعتبار مدل توسط آنالیز واریانس (ANOVA) مورد ارزیابی قرار گرفت. با توجه به نتایج فرآیند، شرایط عملیاتی بهینه بازیابی لیتیوم 81/69% در میزان 2/29درصد حجمی استخراج کننده D2EHPA ، pH برابر 6/5 ، نسبت فاز آلی به آبی 3:1 و زمان عملیات همزنی 05/52 دقیقه به دست آمد. نتایج نشان داد که مدت زمان همزدن تاثیر کمتری نسبت به دو متغییر میزان استخراج کننده و نسبت O/A دارد. شاخص نسبت فاز آلی به آبی O/A نسبت به سایر پارامترها بر روی بازیابی لیتیوم موثرتر است.
چکیده تابآوری شهری به توانایی یک سیستم شهری در مقیاس زمانی و فضایی برای حفظ و یا بازگشت سریع به عملکردهای مطلوب گذشته در برابر اختلالات یا تغییرات گفته میشود. تغییر اقلیم در واقع به گرمشدن سطح زمین که در اثر انباشتهشدن گازهای گلخانهای در هوا ناشی میشود. تابآوری اکولوژیک شهری، به ظرفیت سامانههای اکولوژیکی بــرای جذب اختلالات و نیز برای حفظ بازخوردها، فرایندها و ساختارهای لازم و ذاتی سامانه گفته میشود. از زیرشاخههای تابآوری اکولوژیک شهری، تابآوری اقلیمی است. تابآوری اقلیمی بیانگر پتانسیلهای یک شهر برای رفع مشکلات حاصل از پدیدههای ناگهانی آبوهوایی و مخاطرات تحتتأثیر تغییرات اقلیمی میباشد. تقلیل تغییرات اقلیمی به این ۵ عامل کلیدی متمرکز شده است: شکل شهر، ساختوساز، محیط مصنوع، زیرساختهای شهری، حملونقل و تولید کربن. هدف از این پژوهش کمک به دانش فعلی و شناسایی بهتر تغییر اقلیمی و اثرات آن بر زندگی بشر و کیفیت آبوهوای شهر، با استفاده و بهرهوری از ویژگیهای زیرساختهای سبز شهری، بخصوص در شهر تبریز است که با ارزیابی عناصر اقلیمی میخواهیم اثرات تغییرات اقلیمی را گزارش و مؤلفههای تابآوری را با استفاده از مطالعات پیشین بررسی کنیم. در این تحقیق از روش تأثیر سرمایشی پارک (Park Cooling Effects) در دمای سطح زمین (LST) از زیرساختهای سبز شهری استفاده شد و به صورت نمونه باغ فجر تبریز که در مرکز شهر قرار دارد یه عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از مطالعه بیانگر آن است که وجود فضای سبز و زیرساختهای سبز شهری در تابآوری اقلیمی و کاهش دمای سطح زمین نقش بسزایی دارد.
چکیده ایستگاههای آتش نشانی با توجه به اهمیت روز افزون به ارائه خدمات ایمنی و تمهیدات پیشگیری و مقابله با حوادث آتشسوزی و مدیریت بحران در شهرها از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند. بدون شک خدماترسانی به موقع ایستگاههای آتشنشانی بیش از هر چیز ضمن لزوم استقرار آنها در مکانهای مناسب محیطهای شهری، نیازمند داشتن توانمندیها و تجهیزات لازم برای پاسخگویی به نیازمندی شهروندان میباشد. تهران بزرگ با جمعیت بیش از هشت میلیون نفر به عنوان بزرگ ترین شهر کشور، به علت گسترش موازی و نیز افزایش جمعیت، زمینه های ایجاد حریق را در سطح شهر افزایش داده است. پژوهش حاضر از این جهت حائز اهمیت است که مخاطب آن کلیه مدیران، فرماندهان آتشنشانی میباشد و میتواند جهت بررسی سیستمهای مدیریتی و فرماندهی سوانح بکار گرفته شود. روش تحقیق در این پژوهش، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی انتخاب شده است، که شاخصها دوبهدو با یکدیگر مقایسه و امتیازدهی شده و ارجحیت بین انها تعیین میشود. بر اساس تحلیلهای صورت گرفته در این پژوهش نیروهای عملیاتی مستقر در ایستگاههای آتشنشانی و خودروهای عملیاتی متناسب با ظرفیت منطقه نمیباشد و تجهیزات اطفایی این ایستگاهها تکافوی منطقه در هنگام آتشسوزیهای پس از زلزله نخواهد بود و این یکی از نکات منفی منطقه مطالعاتی است که در هنگام زلزله مهار آتشسوزی تقریبا امری ناممکن بوده و با بحران جدی مواجه خواهیم بود.
پگاه شیرین کلام، اسماعیل صالحی، حسین ایمانی جاجرمی
چکیده ارزیابی اثرات زیست محیطی و اجتماعی پروژه های شهری به صورت مجزا و منفرد، هیچ گاه نمی تواند اثرات متقابل محیط زیست و محیط اجتماعی را نشان دهد. در این مقاله اثرات اجتماعی و زیست محیطی جنوبی ترین بخش بزرگراه امام علی(ع) - حد فاصل آزادراه دولت آباد تا کمربندی شهر ری و تقاطع غیرهمسطح آن با کمربندی شهر ری - واقع در منطقه 20 شهرداری تهران، بر اساس ادغام یک فرآیند یکپارچه ارزیابی با مراحل پنجگانه ساخت و بهره برداری بزرگراه مذکور مورد مطالعه قرار گرفته است. همچنین تآثیرات متقابل زیست محیطی و اجتماعی با استفاده از ماتریس ابتکاری ارزیابی اثرات، بر پایه فرآیند تحلیل شبکه ای در قالب نرم افزار سوپر دیسیژن و روش دلفی؛ و از طریق ارائه ضریب ارجحیت اجتماعی و ضریب ارجحیت محیط زیستی، برای تمامی پارامترهای محیط زیستی و اجتماعی، در هر دو فاز ساختمانی و بهره برداری پروژه مذکور برآورد گردیده است. بر اساس مقایسه نتایج حاصل از ماتریس اراثه شده با ماتریسهای کنونی که بواسطه اعمال ضرایب فوق صورت گرفته است، می توان تأثیرات متقابل محیط زیستی و اجتماعی اقدامات مداخله ای را به صورت کمی برآورد نمود و گامی در جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار شهری برداشت.
چکیده مهمترین هدف این مقاله ارائه مدلی مناسب برای انتخاب بهترین فناوری تبدیل پسماند به انرژی برای مدیران و سرمایهگذاران بخش خصوصی و دولتی است. مدیریت پسماند شهری همراه با بازیابی انرژی میتواند مناسبترین راهکار هم به منظور حفظ محیطزیست و هم به منظور تولید و تامین انرژی برای جوامع شهری و روستایی باشد. به هر حال تعیین مناسبترین فناوری استحصال انرژی از زباله یک موضوع چالش برانگیز و پیچیده است زیرا باید معیارهای گستردهای و گوناگونی را مدنظر قرار داد. در این تحقیق از دو روش تاپسیس و ویکور که از پرکاربردترین روشهای تصمیمگیری چند معیاره هستند؛ برای این منظور استفاده شده است. هاضم بیهوازی، زبالهسوزی و پیرولیز به عنوان مهمترین گزینههای فناوری تبدیل پسماند به انرژی انتخاب و بر اساس سه معیار اصلی زیستمحیطی، فنی و اقتصادی که برای هر کدام از معیارها، زیرمعیارهای مختلفی در نظر گرفته شده، مورد ارزیابی قرار میگیرند. نتایج مقایسات زوجی نشان میدهد که در بین معیارهای اصلی، معیار زیستمحیطی بیشترین امتیاز و اهمیت را دارد و پس از آن به ترتیب معیار اقتصادی و فنی در ردههای بعدی اهمیت هستند. به جهت اطمینان از نتایج، گزینه ها با سه روش متفاوت تحلیل سلسله مراتبی، ویکور و تاپسیس رتبه بندی میشوند. نتایج کلی مدلهای تصمیم گیری نشان میدهد که فناوری زبالهسوزی بهعنوان بهترین فناوری تبدیل پسماند به انرژی است. بعد از آن نیز به ترتیب فناوریهای هاضم بیهوازی و پیرولیز در رتبههای بعدی قرار میگیرند.
چکیده حوادث شغلی در صنعت نفت همواره یکی از دشواریها و مشکلات فازهای مختلف ساخت و راهاندازی است. در این مطالعه سعی بر آن است تا ریسک حوادث شغلی صنعت نفت در فاز ساخت دریکی از بزرگترین میدانها نفتی کشور، میدان نفتی یادآوران در استان خوزستان ارزیابی شود. برای این منظور از مدل FMEA استفاده شد که روشی متداول در ارزیابی ریسک حوادث شغلی است. طبق بازدیدها، مصاحبهها و آمارهای گرفتهشده تعداد 47 حادثه شغلی در فاز ساخت این میدان نفتی شناسایی و اطلاعات آن جمعآوری شد. طبق نتایج بهدستآمده، مقدار عدد اولویت ریسک بهصورت میانگین برابر با مقدار ۲۱۲ به دست آمد. همچنین، بر اساس نوع حوادثی که دستهبندی شد چندین اقدام اصلاحی نیز پیشنهاد شد که انتظار میرود بر اساس این اقدامات درنهایت عدد اول بعد از اقدامات اصلاحی 133.2 حاصل شد که درنتیجه آن مقدار کاهش معادل 37 درصد عدد اولویت ریسک مشاهده شد. بااینکه تغییرات انجامشده تغییراتی از نوع اقدامات کمهزینه ولی مداوم و دورهای و کار آمده است میتوان اثر مثبت اصلاحات را در این منطقه نفتی مشاهده نمود.
چکیده آلودگی هوا به عنوان یکی از چالشهای اساسی در حوزهی محیط زیست شناخته شده است. این مطالعه تأثیر تایر وسایل نقلیه بر آلودگی هوا و روشهای کاهش آن را بررسی میکند. قسمت بزرگی از انرژی تولید شده توسط موتور خودرو از طریق مقاومت غلتشی تایرها تلف میشود. در نتیجه کاهش مقاومت غلتشی تایرها باعث کاهش مصرف سوخت و به تبع آن کاهش آلودگی هوا میشود. برای کاهش مقاومت غلتشی تایرها، تغییر فرمولاسیون آمیزههای سازندهی رویهی تایر میتواند مؤثر باشد. یک روش مطرح برای تغییر فرمولاسیون آمیزهها، افزودن نانوذرات به عنوان پرکننده است. در این پژوهش، تأثیر افزودن مقادیر مختلف نانوسیلیکا به فرمولاسیون آمیزهی رویهی تایر بر مقاومت غلتشی تایرها که عامل اصلی اتلاف انرژی جنبشی خودروها است، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که افزودن نانوسیلیکا منجر به افزایش مقاومت غلتشی تایرها میشود. همچنین، تأثیر ضخامت تایر بر عمر آن و مقاومت غلتشی آن مورد بررسی قرار گرفته است، که نشان میدهد مقاومت غلتشی با گذر زمان افزایش مییابد. همچنین، تغییرات لازم در شرایط فرآیند تولید و تأثیر آن بر خواص مکانیکی و کارایی مواد تولیدی نیز مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بررسی رئولوژیکی نشان میدهد که افزودن نانوسیلیکا منجر به افزایش گرانروی شده است. همچنین، بررسی خواص مکانیکی نشان میدهد که مدولهای صد درصد و سیصد درصد مواد با افزایش نانوسیلیکا افزایش مییابد.
چکیده رشد سریع شهرنشینی منجر به افزایش نرخ تولید پسماند ساخت و تخریب شده است. در این شرایط، فقدان یا ناکارآمدی برنامه و چشمانداز برای مدیریت پسماند ساخت و تخریب، منجر به تشدید مشکلات شهری مربوط به جمعآوری، حمل ونقل و دفع پسماند ساخت و تخریب شده است. هدف این مطالعه، استفاده از روش ارزیابی چرخه حیات به منظور ارزیابی عملکرد زیستمحیطی سیستم مدیریت کنونی پسماند ساخت و تخریب و شناسایی ابعاد مهم و اقدامات احتمالی بهبود عملکرد در شهر تهران است. ارزیابی چرخه حیات به روش Impact 2002+ برای سناریوی پایه (4/19% بازیافت) و دو سناریوی بهبود انجام شده است. این سناریوها شامل ترکیبی از روشهای دفن، تفکیک از مبداء و بازیافت مقادیر متفاوت است. فهرست چرخه حیات با استفاده از دادههای اولیه از مطالعات میدانی و دادههای ثانویه از پایگاه داده ecoinvent 3.7 و مطالعات مشابه تکمیل شده است. نتایج پژوهش نشاندهنده مزایای بازیافت پسماند ساخت و تخریب در کاهش پتانسیل اثرات انرژیهای تجدیدناپذیر، گرمایش جهانی، غیرسرطانزاها و غیرآلیها و آلیهای تنفسی است. بنابراین، نتایج پژوهش میتواند در فرآیندهای تصمیمگیری، جنبههای زیستمحیطی و فنی را در کنار عوامل اقتصادی و سیاسی قرار دهد و همچنین تولیدکنندگان را تشویق به کاهش مصرف منابع و شرکتهای بازیافت و سازمانهای مربوطه را تشویق کند تا به طور مستمر عملکرد سیستمهای مدیریت پسماند ساخت و تخریب را بهبود بخشند. همچنین دادهها جمعآوری شده میتواند در سایر مطالعات ارزیابی چرخه حیات پسماند ساخت و تخریب مورد استفاده قرار گیرد.
