فصلنامه مدیریت محیط زیست شهری

ارزیابی ریسک شغلی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از تکنیک آنالیز خطر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد ایمنی، بهداشت و محیط زیست، واحد الکترونیکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه عمران و محیط زیست،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

3 دانشیار گروه کاربرد هوافضا در محیط زیست، پژوهشگاه هوافضا، وزارت علوم تحقیقات و فناوری،تهران،ایران

4 دکتری مدیریت محیط‌زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

5 کارشناس ارشد مدیریت دولتی، دانشکده‌ی مدیریت، دانشگاه پیام‌نور واحد تهران غرب، تهران، ایران

چکیده
مطالعات نشان داده که، آتش‌نشانان در هر مأموریت می‌توانند در معرض عوامل زیان‌آور مختلفی قرار گیرند.شغل آتش‌نشانی در زمره مشاغل با ریسک خطر بالا محسوب می‌شود. در این تحقیق ریسک‌های شغل آتش‌نشانی در ایستگاه‌های آتش‌نشانی منطقه 19 شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته و سپس با توجه به نوع و محیط کار انواع ریسک‌های موجود در بخش‌های مختلف شامل فیزیولوژیکی، فیزیکی،فیزیک بدن،خطرات بیولوژیکی،خطرات الکتریکی، خطرات تشعشع، شعله/ گرما، محیطی و مواد خطرناک شناسایی شدند. عدد اولویت ریسک در هر بخش بر اساس سه فاکتور شدت اثر،احتمال وقوع و احتمال کشف آنها ارزیابی و محاسبه شد.برای هر ریسک ارزیابی شده، اقدامات کنترلی ارائه شد نتایج بدست آمده نشان داد که در مجموع 60 ریسک شناسایی و ارزیابی شدند. در بخش فیزیولوژیکی سه عامل ریسک،در بخش فیزیکی 9 عامل، در بخش فیزیک بدن سه عامل،در بخش خطرات بیولوژیک، 5 عامل،در بخش خطرات الکتریکی،3 عامل،در بخش تشعشع،21 عامل،در بخش شعله و گرما،11 عامل، عوامل محیطی،12 و در بخش مواد خطرناک،23 عامل ریسک شناسایی شدند. در کل از 60 ریسک شناسایی شده، یک عامل در رده ریسک‌های شدید قرار گرفته است.ریزش آوار با عدد اولویت ریسک 60 به عنوان مهم‌ترین ریسک شغلی آتش‌نشانی در رده ریسک‌های شدید قرار گرفته است.در بخش ریسک‌های خیلی زیاد 5 عامل قرار گرفته‌اند که ولتاژ بالا، فلزات مذاب،در معرض ریزش قرار گرفتن،مواد قابل انفجار و مایع قابل اشتعال در این رده قرار گرفته‌اند.در رده سوم از نظر شدت ریسک‌های شناسایی شده 7 عامل قرار گرفته‌اند که مجموعا 13 عامل یا ریسک شناسایی شده‌اند که جزء ریسک‌های شدید هستند.

کلیدواژه‌ها


1.ظفری ح. زربین ج. شناسایی و اولویت‌بندی مخاطرات و تهدیدات، مبتنی بر الگوی ماتریس ریسک (مطالعه موردی: منطقه عسلویه). دانش پیشگیری و مدیریت بحران. ۱۳۹۹; ۱۰ (۱) :۳۷-۲۳          
2.خدابنده لو،ا،‌ع. حمصی،ا. لاهیجانیان ا. حسنی،ا،ح. محمدی،ع . (1404). شناسایی، آنالیز و رتبه‌بندی ریسک‌های موجود در حوادث شغلی آتش‌نشانان با استفاده از روش JSA و ANP مدیریت بحران، (1)14، 75-35.     
3.خیردست ا. صدری دمیرچی ا، پاداش ا، خدابنده‌لو ا ع، محمدی جاهدی ز. بررسی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری شغلی آتش‌نشانان تهران براساس جوّ ایمنی کار، حوادث شغلی و بدبطنی سازمانی. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. ۱۴۰۳; ۱۴ (۲) :۱۷۸-۱۹۱
4.تیما،ن. بررسی سلامت روان و رابطه آن با متغیر‌های سن ،تحصیلات و سابقه خدمت در آتش‌نشان‌ها در شهرکرد سال 1398. بهداشت کار و ارتقاء سلامت. 1401; 6 (2) :244-255
5.فرخی‌زاده،ف. اسکندری،ن. گمرکچی،ع. 1402. شناسایی و ارزیابی ریسک‌های HSE ‌موجود در پروژه‌های عمرانی با استفاده از روش FMEA (‌مطالعه‌موردی: ‌پروژه‌آبرسانی ‌به ‌پالایشگاه ‌بیدبلند ‌خلیج‌فارس)، پژوهش در ایمنی، سلامت و محیط زیست، دوره 1، شماره 2، صفحه 10-1
6.حکم آبادی ر. صادقی ح. فصیح رامندی،ف. کریمی ع. استرس شغلی و تاثیر آن بر رفتارهای نا‎ایمن در کارکنان آتش‎نشانی. Irtiqa Imini Pishgiri Masdumiyat [اینترنت]. 29 آوریل 2023 [ارجاع شده 23 نوامبر 2025];10(4):324-1. 
7.مقصودلو کمالی بیژن، جعفری ندوشن رضا، نوری محمد. تصمیم‌سازی راهبردی مدیریت ریسک حریق در مجتمع تجاری آفتاب گرگان با استفاده از مدل هوش مصنوعی. بهداشت کار و ارتقاء سلامت. ۱۳۹۹; ۴ (۳) :۱۹۶-۲۰۹
8. فرید اسماعیلی، حمید کربلائی حسنی, ابراهیم کریمی، عباس عظیم پور. (2022). مدیریت بحران با ارزیابی ریسک سوانح در سازمان های آتش‌نشانی با استفاده از روش FMEA مطالعه موردی سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری اراک). نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری6(20) 265-281.
9.جعفری،ا. کیاکجوری،ک. تأثیر بهداشت روان بر آمادگی استراتژیک برای بحران با توجه به نقش میانجی قابلیت یادگیری و خلاقیت سازمانی آتش‌نشانان استان گیلان. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. ۱۴۰۰; ۱۱ (۴) :۴۲۸-۴۴۲
10.عباس آبادی عرب، م.، احمدی، ش. خانکه ح، ر. محمدی، ف. حق روستا، س. سیاست‌های کلی نظام در‌زمینه پیشگیری و کاهش خطر ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. ۱۴۰۳; ۱۴ (۴) :۴۰۶-۴۲۳  
11.ابطحی،سید ا. کلهر،ر. و صداقت شایگان، د. (1401). ارزیابی و مدیریت ریسک زیرساخت‌های نفت و گاز استان‌های مرزی با هدف کاهش اثرات تهدید.17(77) 70-90. doi: 10.22034/.2022.556111.1874
12.مجیدی، ع. زارعی محمودآبادی، ه. فتاحی بافقی، ح. احمدی، س.شریفی، م. مرادی، ب. شناسایی و ارزیابی مخاطرات بهداشتی صنعت پتروشیمی با استفاده از روش آنالیز مخاطرات شغلی بومی‌سازی شده. بهداشت کار و ارتقاء سلامت. ۵ (۴) ۳۵9-۳۷ URL: http://ohhp.ssu.ac.ir/article-1-376-fa.html
13.امیدی، س. جنت فریدونی، ق،ع. فرمانبر،ر،ا. حیدری،م (1400). بررسی تاثیر مداخله آموزشی مبتنی بر نظریه رفتار برنامه‌ریزی شده بر درک ریسک کارکنان آتش‌نشانی واحدهای عملیاتی. بهداشت و ایمنی کار، 11(2 )، 237-251. SID.
14.خطابخش ا. پویاکیان م. جعفری م. (2021). به سوی بهبود مدیریت ریسک: مروری بر الگوهای اولویت بندی راهکارهای کنترل ریسک و ارائه یک چارچوب مفهومی جدید. فصلنامه علمی پژوهشی بهداشت در عرصه، 8(3)، 32–43.
15.موسوی،سید ا. کامیاب،ش. (1401). ارزیابی خطر عوامل انسانی در معدن کاری روباز با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی. مهندسی بهداشت حرفه ای، 9(2)، 111-119..https://sid.ir/paper/1080268/fa
16.خیردست،ا. جوزی،س،ع. رضایان،س. میرزاابراهیم طهرانی،م (1403). مکان‌یابی اسکان اضطراری در منطقه 19 شهر تهران با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره. انسان و محیط زیست · شماره 1 دوره 22 بهار 1400.
17.بلجی‌کنگرلو م، نائبی طاهری م، دهدشتی ع، فاطمی ف و بشارت‌زاده ع. (2021). ارزیابی ریسک خطرات ایمنی و بهداشت شغلی با استفاده از روش آنالیز ایمنی شغلی: مطالعه موردی صنعت فولاد. طب پیشگیری. (4)8 ،35-25. URL: http://jpm.hums.ac.ir/article-1-495-fa.html
18.جوزی، س،ع. سلاتی،پ ،1389، تجزیه و تحلیل مخاطرات زیست محططی واحد پلی اتیلن مجتمع پلیمر آریاسول عسلویه به روش FMEA، اولین همایش ملی سلامت، محیط زیست و توسعه پایدار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس.
19.Luqi Wang, Wenxian Li, Weimin Feng, Ruiyin Yang, Fire risk assessment for building operation and maintenance based on BIM technology, Building and Environment, Volume 205, 2021 doi.org/10.1016/j.buildenv.2021.108188.
20.Cleef, L., Yang, M., Bouchaut, B., & Reniers, G. (2024). Fire risk assessment tools for the built environment-An explorative study through a developers’ survey. Fire Safety Journal, 146, 104169. doi.org/10.1016/j.firesaf.2024.104169
21.Yuvendra, I., Sukwika, T., & Ramli, S. (2022). Occupational risks of firefighters in Jakarta: Job safety analysis approach. International Journal of Innovation in Engineering, 2(4), 60-65.
22.Smith, T. D., DeJoy, D. M., & Dyal, M. A. (2020). Safety specific transformational leadership, safety motivation and personal protective equipment use among firefighters. Safety science, 131, 104930.doi.org/10.1016/j.ssci.2020.104930
23.B. Le, A., McNulty, L. A., Dyal, M. A., DeJoy, D. M., & Smith, T. D. (2020). Firefighter overexertion: a continuing problem found in an analysis of non-fatal injury among career firefighters. International journal of environmental research and public health, 17(21), 7906. doi.org/10.3390/ijerph17217906
24.Shahparvari, S., Fadaki, M., & Chhetri, P. (2020). Spatial accessibility of fire stations for enhancing operational response in Melbourne. Fire safety journal, 117, 103149. doi.org/10.1016/j.firesaf.2020.103149 .
25.Valentina B, Costantino S, Donatella S, Towards a systemic approach to fire risk management, Environmental Science & Policy, Volume 129, 2022, Pages 37-44, https://doi.org/10.1016/j.envsci.2021.12.015.
26.Jang J. R, Kyung-S. L, Jung-W. K, A Taxonomy of the Common Tasks and the Development of a Risk Index for Physical Load Assessment in Nursing Job, Safety and Health at Work, Volume 11, Issue 3, 2020, Pages 335-346, https://doi.org/10.1016/j.shaw.2020.05.004.
27.Varun G, Kerstin J, Risk Assessment Process for Collaborative Assembly – A Job Safety Analysis Approach, Procedia CIRP, Volume 44, 2016, Pages 199-203, https://doi.org/10.1016/j.procir.2016.02.334.
28.Mary A. Fox, Kristen Spicer, L. Casey Chosewood, Pam Susi, Douglas O. Johns, G. Scott Dotson, Implications of applying cumulative risk assessment to the workplace, Environment International, Volume 115, 2018, Pages 230-238, https://doi.org/10.1016/j.envint.2018.03.026.
29.Patyk, M., Nowak-Senderowska, D. Occupational risk assessment based on employees’ knowledge and awareness of hazards in mining. Int J Coal Sci Technol 9, 75 (2022). https://doi.org/10.1007/s40789-022-00554-5

  • تاریخ دریافت 14 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 20 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 09 مهر 1405
  • تاریخ اولین انتشار 09 مهر 1405
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1405