فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری

چکیده بازدارنده خوردگی یک روش آسان و اقتصادی جهت کنترل خوردگی فلزات در محیط‌های اسیدی می‌باشد. در این راستا بازدارنده‌های خوردگی سبز بر پایه اسانس گیاهان به عنوان یک جایگزین مناسب بازدارنده‌های خوردگی سنتزی رایج که عمدتا دوستدار محیط زیست نمی‌باشند، مورد توجه فراوان قرار گرفته است. حضور ترکیبات فعال در اسانس اکالیپتوس آن را به یک منبعی از بازدارنده‌های سبز در کنترل خوردگی فولاد تبدیل کرده است. در این مطالعه عملکرد بازدارندگی اسانس برگ درخت اسانس اکالیپتوس توسط روش‌های اسانس گیری با بخار و آزمون‌های الکتروشیمیایی و روش‌های تحلیل سطحی مورد بررسی قرار گرفته است. بنابراین اسانس برگ گیاه اکالیپتوس به عنوان بازدارنده سبز در محیط خورنده اسید سولفوریک و اسید کلریدریک، استفاده شده تا میزان کاهش خوردگی فلز در این محیط بررسی گردد. جهت دستیابی به بهترین نتیجه، نمونه اسانس تهیه و توسط دستگاه GC-Mass آنالیز شد تا ترکیبات موجود در گیاه اکالیپتوس، مورد بررسی قرار گیرد. اثر بازدارنگی خوردگی فولاد توسط اسانس‌ با استفاده از روش‌های اندازه‌گیری وزن، طیف‌سنجی امپدانس الکتروشیمیایی و ایزوترم‌های جذب مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از فلز غوطه‌ور‌شده در محلول اسید با غلظت‌های مختلف، در شرایط عدم حضور بازدارنده مقایسه شد. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که این ماده عملکرد خوبی به‌عنوان بازدارنده داشته و درصد بازدارندگی روی خوردگی فولاد با افزایش غلظت افزایش خواهد یافت. جذب اسانس اکالیپتوس روی فولاد از ایزوترم جذب تبعیت کرده و مقدار انرژی آزاد جذب نشان از جذب خودبه‌خودی این ماده با غالب بودن جذب شیمیایی روی سطح را دارد.

چکیده ارزیابی اثرات زیست محیطی و اجتماعی پروژه های شهری به صورت مجزا و منفرد، هیچ گاه نمی تواند اثرات متقابل محیط زیست و محیط اجتماعی را نشان دهد. در این مقاله اثرات اجتماعی و زیست محیطی جنوبی ترین بخش بزرگراه امام علی(ع) - حد فاصل آزادراه دولت آباد تا کمربندی شهر ری و تقاطع غیرهمسطح آن با کمربندی شهر ری - واقع در منطقه 20 شهرداری تهران، بر اساس ادغام یک فرآیند یکپارچه ارزیابی با مراحل پنجگانه ساخت و بهره برداری بزرگراه مذکور مورد مطالعه قرار گرفته است. همچنین تآثیرات متقابل زیست محیطی و اجتماعی با استفاده از ماتریس ابتکاری ارزیابی اثرات، بر پایه فرآیند تحلیل شبکه ای در قالب نرم افزار سوپر دیسیژن و روش دلفی؛ و از طریق ارائه ضریب ارجحیت اجتماعی و ضریب ارجحیت محیط زیستی، برای تمامی پارامترهای محیط زیستی و اجتماعی، در هر دو فاز ساختمانی و بهره برداری پروژه مذکور برآورد گردیده است. بر اساس مقایسه نتایج حاصل از ماتریس اراثه شده با ماتریسهای کنونی که بواسطه اعمال ضرایب فوق صورت گرفته است، می توان تأثیرات متقابل محیط زیستی و اجتماعی اقدامات مداخله ای را به صورت کمی برآورد نمود و گامی در جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار شهری برداشت.

چکیده هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی تاثیر آموزش بر عملکرد مردم در مرحله قبل از بحران بوده ؛ که از نظر هدف کاربردی و با رویکرد کمی ‏است. قلمرو پژوهش حاضر در زمینه‌ی مدیریت بحران و زلزله در منطقه‌ی 20 تهران است. جمع آوری داده‌ها بصورت مطالعات کتابخانه‌ای و ‏میدانی بصورت پیمایشی بوده و ابزار پژوهش، پرسشنامه‌ای با 5 مولفه و 22 گویه بوده است. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات اساتید ‏دانشگاه و پرسنل مدیریت بحران شهرداری و سازمان آتش نشانی مورد تایید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه با توجه به متغییرهای تحقیق، با ‏استفاده از آلفای کرونباخ به ترتیب 76/0، 79/0 و 86/0 بدست آمد. ابزار تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون کلموگروف اسمیرونوف ‏مورد بررسی قرار گرفت.بعد از نرمال بودن متغییرها جهت تحلیل فرضیه‌های پژوهش از مدل معادلات ساختاری از نرم‌افزار لیزرل 8/8 ‏استفاده شد.طبق یافته‌های پژوهش، متغیر ابزار آموزش با میانگین 22/4 در اولویت اول قرار گرفت و متغیر عملکردی ادراک نقش با میانگین ‏‏65/3 در اولویت دوم قرار گرفت. در بررسی نرمال بودن متغیرهای اصلی ابزار آموزشی با 518/0 بیشترین سطح معنی‌داری را به خود اختصاص ‏داد.همچنین یافته‌های حاصل از تحلیل عملی نشان داد که بیشترین ضریب همبستگی در ابزار آموزشی به مقدار 744/0 بدست آمد.نتایج ‏نشان داد که آموزش، عملکرد مردم را در برابر زلزله را بهبود می‌بخشد.همچنین ایجاد تغییر عکس‌العمل انسان در برابر زلزله با گذشت زمان، ‏تأئیدی بر لزوم آمادگی هر شهروند در برابر زلزله بوده و مشخص می‌سازد که برنامه‌ریزی منطقی، پیشگیری و آموزش می‌تواند از پشیمانی‌های ‏بعدی جلوگیری نماید.‏

چکیده نخاله‌های ساختمانی تولیدشده همواره یکی از بحران‌های به وجود آمده پس از زلزله به‌منظور مدیریت و دفع مناسب است. طبق تجارب جهانی، بازیافت نخاله‌های ساختمانی ناشی از زلزله به‌مراتب ازنظر اقتصادی و محیط زیستی به‌صرفه‌تر از استفاده از مصالح جدید است. در این مطالعه سعی شده است با در نظر گرفتن شهر تهران انواع سناریوهای ممکن برای بازیافت نخاله‌های ساختمانی تولیدشده بر اساس معیارهای تصمیم‌گیری و مقایسه بررسی شوند. در این راستا از مدل تصمیم‌گیری تاپسیس (TOPSIS) استفاده‌ شده است. چهار سناریو بر اساس 10 معیار بررسی طبق نظر خبرگان مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین، با استفاده از نرم‌افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (ArcGIS) پراکنش پتانسیل تولید نخاله ساختمانی بر اساس لایه جمعیتی شهری با مقیاس محلات، مشخص و ارائه‌ گردید. طبق نتایج به‌دست‌آمده از خروجی مدل براش شده، مناسب‌ترین مدلی که برای مدیریت نخاله‌های ساختمانی با رویکرد بازیافت مصالح می‌توان پیشنهاد کرد، استقرار یک سایت با مکان ثابت جهت استقرار دستگاه‌های خردکن، سرندهای صنعتی و همچنین سیستم‌های نوار نقاله مخصوص برای مدیریت دپو مصالح معدنی بازیافت می‏باشد. همچنین دیگر واحد اصلی این مجموعه یعنی واحد بازیابی مواد فلزی نیز بایستی در همین سایت مستقر شود. طبق نتایج به‌دست‌آمده، سیستم های بازیافت با استقرار ثابت با استفاده از انتقال نخاله به سایت برای استفاده در شرایط بحران در شهر تهران پیشنهاد می‏گردد.

چکیده یک از مشکلات برنامه های مدیریت کنترل و کاهش آلودگی هوا در ایران و خصوصا در تهران عدم بررسی اولویت بندی و میزان اثر بخشی گام های اجرایی به جهت تمرکز منابع انسانی و مالی است. لذا، عملکرد گام به گام با در نظر گرفتن اولویت اجرایی راهکاری مناسب برای رسیدن به این هدف است. استفاده از چارچوب DPSIR در مطالعه SOE آلودگی هوای تهران، یک روش سیستماتیک و جامع برای درک و پرداختن به این موضوع حیاتی ارائه می‌کند. این نه تنها به تشخیص مشکل کمک می کند، بلکه در تدوین و ارزیابی راه حل های موثر، در نتیجه به توسعه پایدار شهر کمک می کند. مدل هیبریدی AHP-DPSIR مدلی مناسب برای یافتن اولویت بندی برنامه های محیط زیستی با رویکردی جامع و مدیریتی با در نظر گرفتن عدم قطعیت با ساختاری سلسله مراتبی است. در این مطالعه، پاسخ های به بهبود عوامل فشار، محرک، وضعیت کنونی و اثرات در قالبی سلسله مراتبی بررسی و مقایسه شدند و در انتها میزان ارجحیت آنها نسبت به یکدیگر بدست آمد. توسعه و بهبود حمل و نقل عمومی، بهبود کیفیت سوخت، بهبود استاندارد آلایندگی خودرو، معاینه فنی خودرو و در نهایت مدیریت ترافیک شهری به ترتیب گام های اجرایی برنامه کنترل و کاهش آلودگی هوای تهران شناخته شدند. مدل توسعه یافته در این مطالعه برای استفاده در موارد مشابه خصوصا کشورهای در حال توسعه که با مشکل مدیریت مشابه ایران مواجه هستند پیشنهاد می شود. این مدل از انعطاف پذیری بالا و دقت در اولیت بندی با رویکردی جامع برخوردار است.

چکیده این پژوهش بر روی بررسی سیل در ناحیه گردشگری سیرچ در شرق کرمان متمرکز می باشد. این ناحیه در حاشیه بیابان لوت و کلوت‌های شهداد قرار داشته و توسط سیل‌های غیرعادی سالیانه دچار خسارات زیادی میشود. در این مطالعه جهت بررسی عوامل دخیل در سیل خیزی ناحیه از مدل سازی‌های سه بعدی بر پایه مدل ارتفاعی رقومی SRTM، تصاویر ماهواره‌ای لندست 8 و داده‌های زمین‌شناسی و ترکیب آنها در محیط GIS استفاده گردیده و وزن دهی لایه های اطلاعاتی بر اساس روش تحلیل سلسله مراتبی فازی استوار بوده است. در این پژوهش مشخص گردید که مهمترین عامل موثر در ایجاد سیل طبیعت واحدهای زمین‌شناختی و شیب ناحیه می‌باشند. مدل سازی‌ها همچنین نشان داده‌اند که بخش مسکونی و گردشگری سیرچ محل بیشترین آسیب در اثر سیل بوده و خواهد بود. احداث تاسیسات سیل‌گیر و تثبیت سطح واحدهای زمین‌شناختی از طریق بهبود پوشش گیاهی مخصوصا در جنوب حوضه آبریز سیرچ مهمترین عوامل موثر در مدیریت و کاهش خسارات سیل در ناحیه مورد مطالعه می‌باشند.