فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری

چکیده با شیوع ویروس کرونا، شهرهای هوشمند با استفاده از انواع مختلف فناوری‌های دیجیتالی توانستند ضمن ارائه خدمات لازم به شهروندان، با نظارت بر فاصله‌گذاری اجتماعی و نیز قرنطینه خانگی، به‌مواجهه و مقابله با شیوع این بیماری بپردازند. در این حین، نقش فن‌آوری و توسعه شهرهای هوشمند متناسب با بحران بیماری‌های واگیردار بسیار پررنگ شد و موردتوجه دولت‌ها و جوامع گردید. نوع سیاست گذاری و برنامه‌ریزی در توسعه شهر هوشمند با توجه به شرایط محلی و منطقه‌ای هر شهر متفاوت بوده و شهرداری‌ها می‌توانند از این فرصت بیشترین استفاده برده و بیشترین تغییرات را متناسب با اهداف مدیریت شهری و سازگار با نیاز مردم و نهادهای فن‌آورانه ایجاد نمایند. در این مطالعه سعی بر آن شد تا با جمع‌آوری نظرات و تجربیات ملی و بین‌المللی شاخص‌های اثرگذار بر نحوه سیاست‌گذاری برنامه‌های توسعه شهر هوشمند در تهران به‌منظور مدیریت و کنترل پاندمی بیماری‌های واگیردار مورد مطالعه قرار گیرد. برای این منظور 25 شاخص مختلف پیشنهاد و جهت مقایسه زوجی، 3 سناریوی اصلی بر اساس روش تحلیل سلسله مراتبی مورداستفاده قرار گرفتند. درمجموع نظرات 20 خبره در مدیریت شهری در شهرداری منطقه 16 تهران جمع‌آوری و مورداستفاده قرار گرفت. طبق نتایج سناریوی پیشنهادی دوم به‌عنوان گزینه برتر با امتیاز نهایی 0.423 انتخاب شد که جزئیات و میزان اثرگذاری هر شاخص بر هر معیار و سایر معیارها مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. همچنین در انتها راهکارهایی برای توسعه شهر هوشمند در تهران بر اساس نتایج و شاخص‌های پیشنهادی ارائه گردیده است.

چکیده استفاده از پسماند به‌عنوان منبع تولید انرژی یکی از راهکارهای مناسب برای توسعه پایدار مدیریت پسماند شهری است. فرآیندهای بازیابی انرژی حرارتی که به‌منظور تبدیل پسماندهای جامد شهری به انرژی مورداستفاده قرار می‌گیرند، یک روش تقریباً جدید و مناسب در مدیریت پسماند به‌حساب می‌آید. طی فرآیندهای تبدیل پسماند به انرژی، حرارت و گازهایی به وجود می‌آید که این گازها را می‌توان برای تولید انرژی استفاده کنیم. روش تجزیه‌وتحلیل مورداستفاده در این تحقیق، مدل ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی و ویکور در فضای فازی جهت انتخاب بهترین سیستم ترموشیمیایی بر اساس چهار معیار اقتصادی، فنی و تکنیکال، محیط‌زیست و اجتماعی و فرهنگی جهت به‌کارگیری آن در شرایط شهر کرمان باهدف استراتژی «بدون پسماند» مطرح‌شده است. در این مطالعه سیستم‌های گازی کردن، سوخت‌های SRF، پیرولیز و هضم بی‌هوازی مورد ارزیابی قرار گرفتند. جمع‌آوری اطلاعات موردنیاز از طریق بررسی ادبیات موضوع، منابع معتبر و تهیه و تکمیل پرسش‌نامه به دست می‌آید. نتایج این تحقیق نشان‌دهنده آن است که در بین سیستم‌های مورد ارزیابی، سیستم سوخت‌های SRF با مقدار Q برابر با 0.017 بهترین گزینه جهت تبدیل پسماند به انرژی در شهر کرمان بوده و سپس به ترتیب سیستم‌های پیرولیز، گازی کردن و هضم بی‌هوازی در اولویت بعدی قرار می‌گیرند.

چکیده حوادث شغلی در صنعت نفت همواره یکی از دشواری‌ها و مشکلات فازهای مختلف ساخت و راه‌اندازی است. در این مطالعه سعی بر آن است تا ریسک حوادث شغلی صنعت نفت در فاز ساخت دریکی از بزرگ‌ترین میدان‌ها نفتی کشور، میدان نفتی یادآوران در استان خوزستان ارزیابی شود. برای این منظور از مدل FMEA استفاده شد که روشی متداول در ارزیابی ریسک حوادث شغلی است. طبق بازدیدها، مصاحبه‌ها و آمارهای گرفته‌شده تعداد 47 حادثه شغلی در فاز ساخت این میدان نفتی شناسایی و اطلاعات آن جمع‌آوری شد. طبق نتایج به‌دست‌آمده، مقدار عدد اولویت ریسک به‌صورت میانگین برابر با مقدار ۲۱۲ به دست آمد. همچنین، بر اساس نوع حوادثی که دسته‌بندی شد چندین اقدام اصلاحی نیز پیشنهاد شد که انتظار می‌رود بر اساس این اقدامات درنهایت عدد اول بعد از اقدامات اصلاحی 133.2 حاصل‌ شد که درنتیجه آن مقدار کاهش معادل 37 درصد عدد اولویت ریسک مشاهده شد. بااینکه تغییرات انجام‌شده تغییراتی از نوع اقدامات کم‌هزینه ولی مداوم و دوره‌ای و کار آمده است می‌توان اثر مثبت اصلاحات را در این منطقه نفتی مشاهده نمود.

چکیده بشر امروز با مشکلات خطرناک زیست محیطی مواجه است و برای غلبه بر انها نیازمند یافتن راه های جدید تامین انرژی می باشد. از اساسی ترین روش های مورد توجه برای تامین انرژی، بکارگیری انرژی های تجدیدپذیر می باشد. در تحقیق حاضر امکان سنجی فنی، اقتصادی و زیست محیطی برای سه سناریو متفاوت شامل سیستم ترکیبی زباله سوز/نیروگاه بخار/نیروگاه فوتوولتاییک خورشیدی در حالت تفکیک زباله، سیستم ترکیبی زباله سوز/نیروگاه بخار/نیروگاه فوتوولتاییک خورشیدی در حالت بدون تفکیک زباله و سیستم ترکیبی هاضم/نیروگاه بخار/نیروگاه فوتوولتاییک خورشیدی برای شهر کرمان مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین اثر تغییر پارامترهای مختلف بر عملکرد فنی، اقتصادی و زیست محیطی آنها مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج نشان داد که بالاترین دوره بازگشت سرمایه و هزینه تولید برق به ترتیب برابر با 12 سال و 17/1 دلار به ازای هر کیلووات مربوط به سیستم ترکیبی زباله سوز با تفکیک می باشد. مقادیر مذکور به ترتیب برابر با 8 سال و 78/0 دلار به ازای هر کیلووات و 8/7 سال و 77/0 دلار به ازای هر کیلووات برای سیستم های ترکیبی بدون تفکیک/خورشیدی و هاضم خورشیدی بدست آمد. افزایش هزینه اولیه پانل های خورشیدی به اندازه 45% باعث افزایش قیمت برق و دوره بازگشت سرمایه به اندازه 26%، 20% و 35% در سیستم های ترکیبی با تفکیک، بدون تفکیک و هاضم شد. همچنین افزایش هزینه اولیه زباله سوز به اندازه 90%، باعث افزایش قیمت برق و دوره بازگشت سرمایه سیستم های ترکیبی با تفکیک و بدون تفکیک به اندازه 37% و 39% شد.

چکیده در این مقاله به بررسی چالش‌های ایمنی بازار بزرگ تهران و ارائه پیشنهاد‌های و تمهیدات لازم در این خصوص پرداخته‌شده است. روش تحقیق در ردیف تحقیقات توصیفی – تحلیلی و از حیث هدف، این پژوهش کاربردی- توسعه‌ای می‌باشد. برای وزن دهی به شاخص‌های موردبررسی و مطالعه در پژوهش از مدل تحلیلی شبکه (ANP) استفاده گردید. بر مبنای جدول مقیاس‌های کلامی و عددی مبتنی بر روش ساعتی، مقایسه زوجی بین معیارها و شاخص‌ها بر اساس اهمیت و ارجحیت انجام و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Super-Decision استخراج و تحلیل شد. معیارهای استخراج‌شده با نظرسنجی از خبرگان و با تکمیل پرسشنامه انجام شد که شامل 14 معیار اصلی و مجموعاً 45 زیر معیار است. طبق نتایج به‌دست‌آمده معیار مشکلات کالبدی، فرسوده بودن ساختمان‌ها، سراها، حجره‌ها و دالان‌ها در رتبه 1 عوامل ایجاد حوادث قرار گرفت و پس‌ازآن وضعیت شبکه نابسامان برق و کمبود تعداد ایستگاه‌های آتش‌نشانی در بازار بیشترین وزن را به خود اختصاص دادند. همچنین، آخرین معیار استخراج‌شده تخلیه و بارگیری ناایمن توسط کارگران و کارفرمایان است که نسبت به سایر شاخص‌ها وضعیت بهتری را به دست آورد. در انتها پیشنهادهایی جهت بهبود وضعیت ایمنی بازار بزرگ تهران در 3 دسته‌کوتاه، میان و بلندمدت ارائه‌شده است.

چکیده آلاینده‌های مختلف مانند رنگ‌ها پس از ورود به اکوسیستم‌ها منجر به آلودگی‌های زیست محیطی جدی جهانی می‌شوند. با توجه به قوانین سختگیرانه جهانی، تصفیه فاضلاب قبل از تخلیه به محیط زیست الزامی است. یکی از روش‌های رایج، قابل اعتماد و مفیدی که برای حذف رنگ‌ها از پساب‌های صنعتی به کار می‌رود، فرآیند جذب است. در این تحقیق، جذب کریستال‌ویولت (CV) از محلول آبی بر روی کامپوزیت PCN-224/Sepiolite به دست آمده از مزو تتراکیس (4-کربوکسی فنیل) پورفیرین (TCPP) با شرایط تجربی مختلف مورد بررسی قرار گرفت. ترکیب و ساختار ترکیبات با روش‌های FESEM و XRD مورد مشخصه‌یابی قرار گرفت. تأثیر متغیر‌های مختلف شامل: غلظت رنگ، مقدار جاذب و زمان تماس به روش ناپیوسته بررسی شد. داده‌های تعادلی با استفاده از ایزوترم لانگمویر، فرندلیچ و تمکین ارزیابی شد. مدل لانگمویر، جذب رنگ کریستال‌ویولت را به بهترین شکل توصیف کرد، که نشان می‌‌دهد جذب رنگ کریستال‌ویولت بر روی کامپوزیت PCN-224/Sepiolite تک لایه و همگن است. بیشینه ظرفیت جذب تحت شرایط بهینه (مقدار جاذب: 02/0 گرم، زمان تماس:120 دقیقه، دما:25 درجه سانتی‌گراد) mg g-1 17/38 بدست آمد. داده‌های سینتیکی با استفاده از معادله شبه مرتبه اول و شبه مرتبه دوم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. مدل شبه مرتبه دوم بهترین تناسب را برای مطالعات سنتیکی نشان داد (9985/0 R2=)، که نشان می‌دهد که جذب کریستال‌ویولت توسط فرآیند جذب شیمیایی محدود می‌شود. به طور کلی، نتایج نشان می دهد که کامپوزیت PCN-224/Sepiolite می تواند به عنوان یک جاذب کارآمد برای تصفیه پساب های رنگی استفاده شود.