فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری

چکیده آب‌‌‌‌های زیرزمینی یکی از منابع مورد استفاده برای آب شرب است. امروزه، در اکثر پساب‌های صنعتی، میزان آلاینده‌ی نیترات خارج از محدوده‌ی استاندارد است و بایستی طی فرآیند تصفیه با دقت زیادی بر کارآمدی میزان حذف آن تا محدوده موردنظر، دقت کرد. زیرا نفوذ این پساب‌های صنعتی در آب‌های زیرزمینی، غیر‌قابل اجتناب است. در این مطالعه با هدف بررسی میزان ریسک سلامت نیترات موجود در تصفیه آب زیرزمینی استخراج‌ شده در مجاورت یکی از تأسیسات نفتی واقع در شهر تهران، به‌منظور استفاده مجدد در یک شهرک مسکونی انجام‌شده است. برای ارزیابی ریسک آب تصفیه‌شده میزان خروجی نیترات طی یک سال به صورت هر دو هفته یک بار مورد نمونه‌برداری و درنهایت تعداد 25 نمونه مورد آنالیز قرار گرفت. غلظت نیترات سنجیده شده به‌طور میانگین در نمونه‌ها برابر با 3/63 میلی‌گرم در لیتر و حداکثر غلظت سنجش شده برابر با 7/134 میلی‌گرم بر لیتر مشاهده‌شده است. روش ارزیابی ریسک نیترات در این تحقیق بر اساس استاندارد EPA انتخاب‌شده است. نتایج نشان داد که میزان ریسک غیر سرطانی در 84 درصد نمونه‌ها برای رده سنی نوزادان بالای یک بوده است (HQ ≥ 1) و مصرف این آب می‌تواند برای آن‌ها خطرناک باشد. درنتیجه باید حساسیت بیشتری بر کارآمدی و حذف شدن نیترات در سیستم تصفیه‌خانه در نظر گرفته شود.

چکیده در این تحقیق به تحلیل دیدگاه‌های فنی کارشناسان و مدیریت پروژه‌های عمرانی در شهرداری تهران پیرامون ارزیابی وضعیت ریسک حوادث کاری در مراحل توسعه، ساخت و نیز مرحله بهره‌برداری از پروژه‌های عمرانی، با کاربرد رویکرد تحلیلی FMEA در دو بعد فازی و غیرفازی (کریسپ) پرداخته شود. به منظور دقت بخشیدن به بررسی حوادث شغلی در صنایع ساختمانی، دوازده شاخص در مرحله ساخت و شش شاخص در مرحله بهره‌برداری، مورد ارزیابی دقیق و اندازه‌گیری قرار گرفتند.خطرات ناشی از ریزش ساختمان‌های مجاور بر کارگران، ریزش ساختمان در پروژه‌های تخریبی و بازسازی که عمدتاً مربوط به عملیات تخریب غیراستاندارد می‌باشد و همچنین سقوط اشخاص ناشی از عملیات جوشکاری و افتادن از داربست‌ها، بالابرها و جرثقیل‌ها، به عنوان خطرناک‌ترین و پرحادثه‌ترین حوادث شغلی در صنعت ساختمان این منطقه شناسایی شدند. لذا ضرورت دارد تا اقدامات ویژه‌ای برای مدیریت و کاهش خسارات ناشی از این چهار حادثه کلیدی صورت پذیرد. بر اساس یافته‌های تحلیلی حاصل از این مدل، میانگین ریسک حوادث شغلی در صنعت ساختمان در مرحله ساخت به عدد ۳۴۶ و در مرحله بهره‌برداری به عدد ۹۷ رسید. ارزش‌های معادل فازی برای اولویت‌بندی ریسک در مراحل ساخت و بهره‌برداری به طور میانگین، به ترتیب، اعداد ۳۵۵ و ۱۲۹ را نشان داد. پیرو اجرای پیشنهادات اصلاحی، ارزش‌های ریسک به دست آمده برای مرحله ساخت در حالت غیرفازی به عدد ۲۴۷ و در حالت فازی به ۲۵۵ تقلیل یافت، در حالی که برای مرحله بهره‌برداری در حالت غیرفازی به ۵۸ و در حالت فازی به ۸۴ کاهش یافت.

چکیده چکیده

مناطق صنعتی به لحاظ ساختاری و عملکردی تضاد آشکاری با محیط اطراف دارند و همواره در تقابل با محیط‌زیست بستر خود هستند. این مناطق هم بر کیفیت زیست‌محیطی بستر فیزیکی و هم بر سلامت جسمی و روانی کاربرانشان تاثیر چشمگیری دارند. پالایشگاه‌ها هم از این قاعده‌ی کلی سامانه‌های صنعتی مستثنی نیستند به خصوص که به واسطه‌ی ماهیتشان تعامل خاصی با بستر فیزیکی دارند. ایده‌ی پارک‌های صنعتی اکولوژیک به دنبال رشد و گسترش مفهوم اکولوژی صنعتی شکل گرفت و در آن طراحی و برنامه‌ریزی پهنه‌های صنعتی بر اساس اصول بنیادی حاکم بر اکوسیستم‌ها انجام می‌شود و تاکید اصلی بر درک، حفظ و احیای عملکردها و فرآیندهای حیاتی منظر است. تحقیق حاضر می‌کوشد تا با استفاده از مفاهیم بنیادی اکولوژی صنعتی و اکولوژی منظر و تلفیق آن با مبانی طراحی منظر به شیوه‌ای جامع برای طراحی پارک صنعتی اکولوژیک در پالایشگاه‌های نفت و گاز دست یابد. به این ترتیب، مفهوم منظر به عنوان چارچوبی تلفیقی برای طراحی اکولوژیک پهنه‌های صنعتی پیشنهاد می‌شود که در آن از تلفیق مدل لکه-کریدور-ماتریس با روش فتومونتاژ برای بررسی الگوهای اکولوژیکیِ مناسب برای طراحی پارک‌های صنعتی اکولوژیک استفاده می‌شود. با توجه به اهمیت صنعت نفت و گاز در ایران و گستردگی دامنه‌ی تاثیر پالایشگاه‌ها بر بستر طبیعی و فرهنگی، پالایشگاه گاز شهید هاشمی به عنوان نمونه موردی تحقیق انتخاب شده است.

چکیده گاز مونو اکسید کربن در زمره خطرناک ترین آلاینده های گازی شکل هوا دسته بندی می شود که از راه جذب در اکسیژن خون و تشکیل کربو اکسی همو گلوبین باعث مسمومیت افراد و حتی مرگ آنها می گردد. راه‌های اندازه گیری معمول آلاینده مونواکسیدکربن به صورت عمومی و جهت بررسی شاخص آلودگی هوا، ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا است. هرچند برای برخی اماکن مانند بیمارستان‌ها، مراکز آموزشی، دانشگاه‌ها، ادارات پادگان‌های نظامی، خانه سالمندان، منازل شخصی و ...از تشخیص دهنده‌های مونوکسیدکربن و یا از دستگاه‌های سیار اندازه گیری استفاده می‌شود. هزینه‌های بالا، خطای زیاد و عدم دسترسی عموم مردم به این نوع دستگاه‌های اندازه گیری باعث شد تا در این پژوهش هدف، بدست آوردن یک ضریب با دقت بالا جهت محاسبه غلطت CO در هر مکانی با کمترین هزینه، دقت بالا ودسترسی آسان توسط افراد حتی غیر متخصص قرار گیرد. برای یافتنن این ضریب از داده‌های ایستگاه‌های سنجش شهر مشهد در یک بازه زمانی مشخص و همزمان از داده‌های ماهواره سنتینل 5 در همان بازه زمانی استفاده شده‌است و نام این ضریب را آلفا قرار داده‌ایم. با ضرب آلفا در مقدارعددی اندازه گیری ماهواره از گازCO ، اندازه واقعی غلطت گازCO در هر نقطه و مکانی روی زمین محاسبه خواهد شد.

چکیده تاب‌آوری شهری به توانایی یک سیستم شهری در مقیاس زمانی و فضایی برای حفظ و یا بازگشت سریع به عملکردهای مطلوب گذشته در برابر اختلالات یا تغییرات گفته می‌شود. تغییر اقلیم در واقع به گرم‌شدن سطح زمین که در اثر انباشته‌شدن گازهای گلخانه‌ای در هوا ناشی می‌شود. تاب‌آوری اکولوژیک شهری، به ظرفیت سامانه‌های اکولوژیکی بــرای جذب اختلالات و نیز برای حفظ بازخوردها، فرایندها و ساختارهای لازم و ذاتی سامانه گفته می‌شود. از زیرشاخه‌های تاب‌آوری اکولوژیک شهری، تاب‌آوری اقلیمی است. تاب‌آوری اقلیمی بیانگر پتانسیل‌های یک شهر برای رفع مشکلات حاصل از پدیده‌های ناگهانی آب‌وهوایی و مخاطرات تحت‌تأثیر تغییرات اقلیمی می‌باشد. تقلیل تغییرات اقلیمی به این ۵ عامل کلیدی متمرکز شده است: شکل شهر، ساخت‌وساز، محیط مصنوع، زیرساخت‌های شهری، حمل‌ونقل و تولید کربن. هدف از این پژوهش کمک به دانش فعلی و شناسایی بهتر تغییر اقلیمی و اثرات آن بر زندگی بشر و کیفیت آب‌وهوای شهر، با استفاده و بهره‌وری از ویژگی‌های زیرساخت‌های سبز شهری، بخصوص در شهر تبریز است که با ارزیابی عناصر اقلیمی می‌خواهیم اثرات تغییرات اقلیمی را گزارش و مؤلفه‌های تاب‌آوری را با استفاده از مطالعات پیشین بررسی کنیم. در این تحقیق از روش تأثیر سرمایشی پارک (Park Cooling Effects) در دمای سطح زمین (LST) از زیرساخت‌های سبز شهری استفاده شد و به صورت نمونه باغ فجر تبریز که در مرکز شهر قرار دارد یه عنوان نمونه‌ مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از مطالعه بیانگر آن است که وجود فضای سبز و زیرساخت‌های سبز شهری در تاب‌آوری اقلیمی و کاهش دمای سطح زمین نقش بسزایی دارد.

چکیده فعالیت‌های معدن‌کاوی و استخراج فلزات از عوامل عمده در آلودگی خاک‌ها هستند و عموما خاک‌های سطحی در اطراف معادن حاوی مقادیر بالایی از این فلزات هستند. هدف از انجام این تحقیق بررسی قابلیت جذب سرب توسط گیاه نوک لک لکی از خاک‌های آلوده به سرب می‌باشد. پس از شناسایی نمونه‌های گیاهی جمع آوری شده، نمونه‌ها جهت انجام آنالیزهای مربوطه آماده گردید. سپس مقدار عنصر سرب و pH اندازه‌گیری شد و توانایی نمونه‌های گیاهی برای جذب و تجمع سرب به وسیله محاسبه فاکتور تغلیظ زیستی (BCF) و فاکتور جابجایی (TF) بررسی گردید. بر اساس نتایج حاصله مقدار کل سرب در خاک محدوده‌ای از 377 تا 1250 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن خشک می‌باشد. همچنین مشاهده می‌شود مقدار قابل تبادل عناصر سرب در خاک محدوده‌ای از 4 تا 15 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن خشک می‌باشد. میانگین pH نمونه‌های خاک محدوده‌ای از 8/6 تا 1/7 تعیین شد. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین میانگین مقدار سرب در گیاه نوک لک لکی 1516 میلی‌گرم بر کیلوگرم در ریشه‌ها، 110 میلی‌گرم بر کیلوگرم در اندام‌های هوایی و 637 میلی‌گرم بر کیلوگرم در خاک وجود دارد. گیاهانی با فاکتور تغلیظ زیستی بیشتر از یک و فاکتور جابجایی کمتر از یک برای تثبیت گیاهی مناسب هستند . بررسی‌ها نشان داد که فاکتور تغلیظ زیستی در گیاه نوک لک لکی 3/2 و فاکتور انتقال 2/0 می‌باشد. بنابراین بر طبق نتایج گیاه BCF بیشتر از یک و TF کمتر از یک را نشان می‌دهد. لذا گیاه نوک لک لکی، گونه‌‌ای مناسب برای گیاه پالایی به صورت تثبیت گیاهی سرب می‌باشد.