فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری

چکیده این تحقیق به بررسی پتانسیل پیاده‌روی و استراتژی‌های توسعه شبکه پیاده‌روی در منطقه ۳ شهرداری تهران می‌پردازد، با هدف افزایش سلامت عمومی و قابلیت زیست شهری از طریق ترویج فعالیت‌های جسمانی. مدل جامعی با استفاده از داده‌های سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) توسعه یافته است تا شاخص‌های قابلیت پیاده‌روی را در نواحی مختلف شهری ارزیابی کند. این مطالعه با تلفیق ابزارهای تصمیم‌گیری چند معیاره و ARCGIS، نقشه‌ای از قابلیت پیاده‌روی را تهیه کرده و از ده عامل محیطی که بر فعالیت‌های عابر پیاده تأثیر زیادی دارند، استفاده می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که طراحی شهری و زیرساخت‌ها نقش حیاتی در تشویق به پیاده‌روی دارند. دقت مدل در کمی‌سازی قابلیت پیاده‌روی، اثربخشی ترکیب تکنیک‌های تحلیلی با قابلیت‌های GIS را نشان می‌دهد و ابزار محکمی برای برنامه‌ریزان شهری و تصمیم‌گیرندگان فراهم می‌آورد. این رویکرد نه تنها در شناسایی مناطق با قابلیت پیاده‌روی ضعیف کمک می‌کند بلکه به پیشنهاد بهبودهای طراحی برای افزایش مسیرهای عابر پیاده و اتصالات می‌پردازد. این مطالعه با ارائه ارزیابی دقیق از عناصر فیزیکی و زیرساختی که پیاده‌روی را ترویج می‌دهند، به حوزه برنامه‌ریزی شهری پایدار کمک می‌کند. با فراهم‌آوردن مداخلات هدفمند، مدل پیشنهادی به دنبال تقویت جامعه‌ای سالم‌تر و فعال‌تر در چشم‌انداز شهری تهران است. این مطالعه اهمیت برنامه‌ریزی استراتژیک و کاربرد فناوری در ایجاد محیط‌های مساعد برای فعالیت‌های جسمانی را مورد تأکید قرار داده و در نهایت، پیامدهای آن برای سیاست‌گذاری سلامت عمومی و توسعه شهری را بازتاب می‌دهد.

چکیده در قرن بیستم، با تأکید بر اصل برابری حاکمیت دولت‌ها، یک چارچوب برای تجارت جهانی شکل گرفت و همزمان، اهمیت دستیابی به توسعه‌ای متوازن بین کشورهای صنعتی و کشورهای در حال توسعه مورد تأکید قرار گرفت. این دوره شاهد ادغام توسعه و تجارت جهانی و افزایش قابل توجه در تولید و مبادلات بین‌المللی کالاها بود، که به طور متأسفانه به محیط زیست آسیب‌های قابل ملاحظه‌ای وارد کرد. این وضعیت نیاز به مراقبت و کنترل دقیق‌تر شرایط زیست‌محیطی در ساختار تجارت جهانی را آشکار کرد. مفهوم توسعه پایدار به عنوان یک پل بین توسعه و تجارت مطرح و سریعاً مورد توجه قرار گرفت، که منجر به تدوین موافقت‌نامه‌های زیست‌محیطی چندجانبه در چارچوب حقوق بین‌الملل محیط زیست شد. این مقاله به بررسی چگونگی پذیرش و تبدیل توسعه پایدار به یک استراتژی جهانی، نفوذ آن در سیاست‌ها، قوانین و اسناد بین‌المللی، و اجرای آن در فرآیندهای قضایی بین‌المللی می‌پردازد. با این حال، چگونگی تسهیل اجرای موافقت‌نامه‌های زیست‌محیطی توسط قواعد WTO همچنان نامشخص است و ناهماهنگی‌های بین رویه‌های تجاری و اقدامات زیست‌محیطی، اعتبار و مشروعیت برخی از این اقدامات را مبهم نگه داشته است. این امر محافظه‌کاری و عدم قطعیت در اجرای موافقت‌نامه‌های زیست‌محیطی را به وجود آورده و نشان می‌دهد که توسعه پایدار تنها زمانی می‌تواند به طور مؤثر در سیاست‌های تجاری به کار رود که به صورت یکپارچه و هم‌آمیخته با عناصر تشکیل‌دهنده خود بررسی شود.

چکیده شیرابه ناشی از دفن زباله‌ها، به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع آلودگی آب‌های زیرزمینی شناخته می‌شود. از این رو، توجه به بهبود مدیریت محل‌های دفن زباله برای کاهش خطرات زیست‌محیطی اهمیت حیاتی دارد. پژوهش حاضر به مدل‌سازی انتشار شیرابه در لندفیل شهر اصفهان با بهره‌گیری از روش المان محدود پرداخته است، که در فاصله ۳۵ کیلومتری خارج از شهر قرار دارد. شیرابه در این مکان با ابعاد ۱۰۰ در ۲۵۰ متر و ارتفاع ۲ سانتی‌متر از کف، تصور شده است. انتقال و انتشار آلودگی در بیست لایه خاک با استفاده از معادلات ریچاردز و انتقال آلودگی در محیط‌های متخلخل مدل‌سازی شده‌اند. در این مطالعه، از نرم‌افزار کامسول استفاده شده که به طور ترکیبی از دو مدل معادله استفاده می‌کند و مدل سه‌بعدی آن بر اساس این دو معادله، حرکت و جذب شیرابه را بررسی کرده است. مشبندی لندفیل در نواحی بالایی و زیر کف که نشت شیرابه دارد با مش ریزتر و در قسمت‌های پایینی با مش درشت‌تر صورت گرفته است. همچنین مدل‌سازی مش در نرم‌افزار به شکل آزاد و شش‌وجهی انجام شده است. بر اساس یافته‌ها، خاک زیر لندفیل با گذشت زمان اشباع شده و سرعت اشباع شدن در لایه‌های بالایی بیشتر است. نتایج مدل‌سازی نشان می‌دهد که آلودگی فلز فسفر در طول ۱۵ سال تا عمق ۱.۸ متری در خاک نفوذ کرده و شیرابه تقریباً تا عمق ۱۰ متری زمین رسیده است. با توجه به نزدیکی آب‌های زیرزمینی به سطح خاک، استفاده از تدابیری مانند چاه‌های پمپاژ و ژئوممبرین‌ها برای جلوگیری از ورود آلودگی به آب‌های زیرزمینی ضروری است.

چکیده در مطالعه حاضر، بیوچار خام میوه سرو تحت فرایند اصلاح شیمیایی، با استفاده از عصاره پوست گردو اصلاح گردید و بهینه سازی عملکرد آن بر حذف نیکل در محلول‌های آبی، متاثر از فاکتورهای مختلف (غلظت اولیه نیکل، pH محلول، میزان جاذب و زمان تماس) با استفاده از روش سطح پاسخ، مورد ارزیابی قرار گرفت. برخلاف انتظار، اصلاح شیمیایی سبب کاهش سطح ویژه و کاهش گروه‌های عامل موثر در حذف نیکل (گروه‌های عامل حاوی اکسیژن دار و C-C) در مقایسه با نمونه بیوچار غیر اصلاحی شد. بررسی‌های انجام شده از حذف نیکل توسط بیوچار اصلاح شده نیز نشان از کاهش معنی دار حذف نیکل توسط این جاذب در شرایط یکسان در مقایسه با نمونه غیر اصلاحی داشت، به نحوی که میزان متوسط حذف نیکل در شرایط مشابه در جاذب غیر اصلاحی، 1/8 برابر بیشتر از جاذب اصلاح شده بود. بررسی فاکتورهای موثر بر حذف نیکل در دو جاذب اصلاح شده و غیر اصلاح شده نشان داد که با افزایش غلظت اولیه نیکل، حذف نیکل روند کاهشی داشت؛ در حالی که با افزایش مقادیر سایر فاکتورها، حذف نیکل روند نسبتا افزایشی را نشان داد. نتایج مطالعه حاضر نشان می‌دهد، اصلاح و مهندسی بیوچارها به روش شیمیایی ذکر شده، با تاثیر بر کاهش جذب فیزیکی (کاهش سطح ویژه) و شیمیایی (کاهش شدت گرو‌ه‌های عامل موثر بر جذب)، سبب کاهش راندمان حذف نیکل در مقایسه با نمونه خام بیوچار شده است، که فرضیه افزایش همیشگی کارایی حذف فلزات سنگین با اصلاح شیمیایی بیوچار را به چالش می‌کشد.

چکیده مدل‌های کسب‌وکار چرخشی به یک الزام گریزناپذیر برای ارتقای بهبود عملکرد محیط‌زیستی تبدیل شده‌اند. متون علمی کنونی بندرت درباره رابطه میان اینترنت اشیاء و مدل کسب و کار چرخشی را مطرح کرده‌اند. در مقاله حاضر، ابتدا چهار قابلیت برای اینترنت اشیاء تعیین می‌شود که شامل نظارت، رهگیری، بهینه‌سازی و تکامل طراحی برای بهبود عملکرد کسب‌وکار چرخشی مبتنی بر چارچوب ReSOLVE بوده است. در مرحله دوم، در مرور سیستماتیک متون علمی با استفاده از رویکرد PRISMA، تکنیک نقشه رنگی هیت مپ برای ترسیم مقاطع مدل‌های کسب و کار چرخشی متفاوت و چارچوب‌های روابط آنها، به تحلیل این موضوع پرداخته شد که چگونه قابلیت‌های مذکور نقش خود را ایفا می‌کنند و پس از آن تأثیرات کمی اینترنت اشیاء بر روی قابلیت صرفه‌جویی انرژی در مدل‌های کسب و کار چرخشی ارزیابی شده است. نتایج نشان می‌دهد که ارزیابی‌های مدل‌های کسب‌وکار از نوع حلقه و بهینه‌سازی در مطالعات کنونی بیش از همه به چشم می‌خورد. فناوری اینترنت اشیاء نقش مهمی در این دسته مدل‌های کسب‌وکار به ترتیب از طریق قابلیت‌های رهگیری، نظارت و بهینه‌سازی ایفا می‌کند. مطالعات موردی (کمی) برای مدل‌های کسب و کار چرخشی از نوع مجازی‌سازی، تبادل و باززایی نیاز است. فناوری اینترنت اشیاء ظرفیت کاهش مصرف انرژی را تا حدود 20 الی 30 درصد برای کاربردهای اشاره شده در متون علمی نشان داده است. ولیکن، سخت افزار اینترنت اشیاء، نرم افزار و پروتکل مصرف انرژی، تعامل‌پذیری، امنیت و سرمایه مالی ممکن است به موانع عمده ای برای استفاده وسیع از فناوری اینترنت اشیاء در مدل کسب و کار چرخشی تبدیل شوند.

چکیده آبهای زیرزمینی همواره به عنوان یکی از منابع مهم و اساسی تأمین آب شرب، کشاورزی و زیست محیطی به ویژه در مناطق خشک مطرح بوده اند. شبیه سازی سطح آب زیرزمینی یک منطقه نقش مهمی را در مدیریت منابع آبی ایفا می کند. به همین دلیل، امروزه شبیه سازی تراز آب زیرزمینی با استفاده از مدل های ریاضی و کامپیوتری با صرف زمان و هزینه نسبتا پایین در مطالعات آب های زیرزمینی مورد توجه می باشد. در مطالعه حاضر، با استفاده از مدل شبکه عصبی تابع شعاع مدار (RBFNN) تراز آب زیرزمینی منطقه بافت واقع در استان کرمان مورد شبیه سازی قرار گرفت. پارامترهای بارش، تبخیر، آورد رودخانه، نیاز آبی منطقه، میزان برداشت از آبخوان و تراز آب زیرزمینی با یک دوره تاخیر زمانی به عنوان ورودی و تراز سطح ایستابی در دوره موردنظر به عنوان خروجی مدل در مقیاس زمانی ماهانه در طی دوره آماری (1395-1381) انتخاب گردید. همچنین به منظور ارزیابی عملکرد مدل از شاخص های ضریب تبیین، جذر میانگین مربعات خطا، میانگین قدر مطلق خطا، مربع میانگین خطای استاندارد، مربع میانگین خطای استاندارد نرمال شده و شاخص توافق ویلموت استفاده شد. نتایج حاصل از شاخص های آماری نشان داد که مدل شبکه عصبی تابع شعاع مدار به ترتیب با ضریب تبیین(R2)، جذر میانگین مربعات خطا(RMSE)، میانگین قدر مطلق خطا(MAE)، مربع میانگین خطای استاندارد(MSE)، مربع میانگین خطای استاندارد نرمال شده(NMSE) و شاخص توافق ویلموت(d)، 9989/0، 1256/0، 064/0، 0158/0، 0011/0 و 9997/0 توانایی بالایی در شبیه سازی تراز آب زیرزمینی دارد و نتایج قابل اطمینانی را ارائه می دهد.