نظام حقوقی زیستمحیطی ایران در صنعت نفت و گاز با وجود برخورداری از اسناد بالادستی و آییننامههای مرتبط، در عمل فاقد انسجام نهادی و اثربخشی اجرایی لازم است. این پژوهش با رویکرد کیفی و بهرهگیری از مدلسازی حلقههای علّی و معلولی (CLD) تلاش میکند تا ساختار نهادی و رفتاری نظام قانونگذاری زیستمحیطی کشور را در این حوزه تحلیل کند. برای این منظور، پس از مرور اسناد و استخراج متغیرهای کلیدی، یک مدل CLD برای وضعیت موجود طراحی و در محیط نرمافزار Vensim ترسیم شده است. تحلیل این مدل نشان داد که پویایی ساختار فعلی متأثر از حلقههای بازخورد منفی مانند ضعف الزامآوری مقررات، تداخل وظایف نهادی، تقدم منافع اقتصادی بر الزامات زیستمحیطی، و نبود شاخصهای جامع عملکردی است. این حلقهها موجب میشوند که حتی در صورت تدوین مقررات پیشرفته، اجرا و نظارت مؤثر بر آنها محقق نشود. در ادامه، با تحلیل ساختار مدل، هفت پیشنهاد سیاستی برای اصلاح وضعیت موجود ارائه شده که شامل ارتقای شفافیت، تدوین شاخصهای یکپارچه، بازتعریف روابط نهادی، و تقویت ظرفیتهای کارشناسی و رسانهای است. یافتهها نشان میدهند که بدون اصلاحات ساختاری، پایداری محیطزیستی در این صنعت راهبردی تحقق نخواهد یافت. این مطالعه نشان میدهد که استفاده از مدلسازی سیستمی میتواند ابزاری اثربخش برای شناسایی گلوگاهها و تدوین سیاستهای منسجم در حکمرانی محیطزیستی کشور باشد.
موالی,سید رائد و طالقانی,سیده آتنا . (1404). ارزیابی سیستمی اثربخشی قوانین زیستمحیطی صنعت نفت و گاز ایران با استفاده از مدل علّی و ارائه راهکارهای اصلاحی. فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, 3(1), 74-88. doi: 10.48306/juem.2025.529167.1077
MLA
موالی,سید رائد , و طالقانی,سیده آتنا . "ارزیابی سیستمی اثربخشی قوانین زیستمحیطی صنعت نفت و گاز ایران با استفاده از مدل علّی و ارائه راهکارهای اصلاحی", فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, 3, 1, 1404, 74-88. doi: 10.48306/juem.2025.529167.1077
HARVARD
موالی سید رائد, طالقانی سیده آتنا. (1404). 'ارزیابی سیستمی اثربخشی قوانین زیستمحیطی صنعت نفت و گاز ایران با استفاده از مدل علّی و ارائه راهکارهای اصلاحی', فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, 3(1), pp. 74-88. doi: 10.48306/juem.2025.529167.1077
CHICAGO
سید رائد موالی و سیده آتنا طالقانی, "ارزیابی سیستمی اثربخشی قوانین زیستمحیطی صنعت نفت و گاز ایران با استفاده از مدل علّی و ارائه راهکارهای اصلاحی," فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, 3 1 (1404): 74-88, doi: 10.48306/juem.2025.529167.1077
VANCOUVER
موالی سید رائد, طالقانی سیده آتنا. ارزیابی سیستمی اثربخشی قوانین زیستمحیطی صنعت نفت و گاز ایران با استفاده از مدل علّی و ارائه راهکارهای اصلاحی. شهرداری کرمان | دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته |, 1404; 3(1): 74-88. doi: 10.48306/juem.2025.529167.1077
