فصلنامه مدیریت محیط زیست شهری

ارائه چارچوبی برای تلفیق شاخص‌های کیفیت زیستگاه در برنامه‌ریزی شهری به منظور بهبود زیست‌پذیری و توسعه پایدار (مطالعه موردی: کلان‌شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه برنامه ریزی، مدیریت محیط زیست و HSE، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.48306/juem.2025.554009.1121
چکیده
در جهان امروز، شهرنشینی به شکل غالب زندگی انسان تبدیل شده و تمرکز بالای جمعیت، فعالیت‌های اقتصادی، آلودگی محیط زیست، مصرف بی‌رویه منابع و تولید فزاینده انواع آلاینده‌ها در مناطق شهری، باعث افت شدید کیفیت زیستگاه در این مناطق شده است. کلانشهر تهران، به عنوان پایتخت ایران، با مشکلات عدیده محیط زیستی روبروست که نتیجه‌ای جز فشار بر منابع طبیعی، ایجاد آلودگی‌های محیط زیست و در نتیجه کاهش کیفیت زیستگاه برای انسان و سایر زیستمندان نداشته است. لذا هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی برای تلفیق شاخص‌های ارزیابی کیفیت زیستگاه در برنامه‌ریزی توسعه پایدار برای شهر تهران می‌باشد. به این منظور، ابتدا با استفاده از مرور منابع شاخص‌های مرتبط با کیفیت زیستگاه شهری استخراج گردید و با استفاده از نظر 16 نفر کارشناس خبره با تخصص‌های مرتبط توسعه داده شد. سپس این شاخص‌ها، با استفاده از یک پرسشنامه محقق ساخته برگرفته از روش لاوشه بر اساس نظرات خبرگان برای شهر تهران رتبه بندی گردید. براساس نتایج، 15 شاخص مهم و کلیدی بدست آمد که از جمله مهمترین آنها، وضعیت و موجودی منابع آب، آلودگی هوا ، آلودگی آب، فضای سبز شهری و زیرساخت‌های سبز و آبی می‌باشند. در نهایت، شاخص‌های بدست آمده در 4 گروه اصلی طبقه بندی و راهبردهایی برای تلفیق شاخص‌های کیفیت زیستگاه در برنامه ریزی توسعه پایدار شهر تهران ارائه شد

کلیدواژه‌ها


  • تاریخ دریافت 26 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 09 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 19 آبان 1404
  • تاریخ اولین انتشار 02 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404