فصلنامه مدیریت محیط زیست شهری

ارزیابی ریسک حریق و حوادث به روش JSA در سازمان آتش‌نشانی تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت محیط‌زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، فرمانده سازمان آتش‌نشانی تهران، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست، دانشکده محیط‌زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 کارشناس پیشگیری از حریق و حادثه، مرکز علمی کاربردی سازمان آتش‌نشانی تهران و افسر ایمنی شاغل در سازمان آتش‌نشانی تهران، تهران، ایران

چکیده
هدف از انجام پژوهش حاضر ارزیابی ریسک حریق و حوادث به روش JSA در سازمان آتش‌نشانی تهران است که بصورت مطالعه‌ی موردی در منطقه‌ی 7 آتش‌نشانی انجام شده است.روش پژوهش حاضر به علت استفاده در سازمان آتش‌نشانی، کاربردی و از نوع توصیفی-تحلیلی و مصاحبه با کارشناسان است.اهمیت انجام این پژوهش جهت ارزیابی ریسک در کاهش خسارت‌های مالی و جانی آتش‌نشانان در هنگام حریق و حوادث است.جامعه آماری از بین 600 نفر از‌ متخصصان، طبق فرمول کوکران 235 نفر از هر پست سازمانی از طریق کاربرگ ارزیابی ریسک انجام شده است.روش نمونه‌گیری بصورت ساده بوده و حجم نمونه‌گیری از طریق جدول کرجسی و مورگان 148 نفر محاسبه شد. روایی پرسشنامه توسط 20 نفر از خبرگان در حوزه‌ی ایمنی و آتش‌نشانی با شاخص CVR در قالب طیف لیکرت مورد تایید قرار گرفت و مقدار آن 42/0 محاسبه شد. پایایی پرسشنامه در یک آزمون با20 نفرآزمودنی و با استفاده از نرم‌افزار SPSS20 با ضریب آلفای کرونباخ 82/0 محاسبه شد.یافته‌های حاصل از کاربرگ‌های ارزیابی ریسک نشان دادکه ریسک کار در محل عملیات برای آتش‌نشانان (5%)، برای کاردان‌ها (% 57/28)، کمک فرماندهان (%5/29) و فرماندهان (%20) است. ریسک حین اعزام به ماموریت و امور ایستگاهی برای آتش‌نشان (84%) کاردان (% 43/61)، کمک فرمانده (% 2/43) و فرمانده(70%) است. ریسک بدست آمده در امورات ایستگاهی برای آتش نشان (11%)، کاردان (10%)، کمک فرمانده (% 3/27) و فرمانده (%10) بدست آمد. نتایج نشان داد که دلایل اصلی بروز خطرات شغلی حجم زیاد کار، بی احتیاطی پرسنل، نوع شغل و ماهیت کاری کارکنان و اثرات روحی روانی است.

کلیدواژه‌ها


1-خیردست، افراسیاب (1396) . تعیین و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توانمندی ایستگاه‌های آتش‌نشانی در آتش‌سوزیهای پس از زلزله، مطالعه موردی ایستگاه‌های تحت پوشش منطقه 19 شهرداری تهران . 5-4-3 .
2-خدابنده لو اسلام‌علی، حمصی امیرهومن، لاهیجانیان اکرم‌الملوک، حسنی امیر حسام و محمدی علی. (1403). شناسایی، آنالیز و رتبه‌بندی ریسک‌های موجود در حوادث شغلی آتش‌نشانان با استفاده از روش JSA و ANP مدیریت بحران. (14)78-53.   https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23453915.1403.13.4.1.8
3-محمدی جاهدی زهرا، خیردست افراسیاب و خدابنده لو، اسلام علی،1401،بررسی و ارزیابی ایمنی کتابخانه ها با استفاده از تکنیک آنالیز ایمنی شغلی (JSA)، پنجمین همایش و نمایشگاه بین المللی آتش نشانی و ایمنی شهری، تهران،
  https://civilica.com/doc/1518514
4-بلجی کنگرلو، مرضیه، نائبی طاهری، مصطفی، دهدشتی، علیرضا، فاطمی، فرزین، و بشارت زاده، عباس. (1400). ارزیابی ریسک خطرات ایمنی و بهداشت شغلی با استفاده از روش آنالیز ایمنی شغلی: مطالعه موردی صنعت فولاد. طب پیشگیری، 8(4 )، 25-35.  SID. https://sid.ir/paper/1017805/fa
5-درزی رامندی، میلاد، و رودباری، علیرضا. (1397). شناسایی، دسته بندی و ارزیابی ریسک‌های آموزش خلبانی به روش آنالیز ایمنی شغلی. مهندسی هوانوردی، 20(1 )، 62-76. SID. https://sid.ir/paper/369467/fa.
6-قلع جهی مریم، نمرودی شیرین. شناسایی و ارزیابی ریسک خطرات در یک کارخانه آرد به روش JSA و FMEA در استان گلستان در سال ۱۳۹۶. مجله تحقیقات سلامت در جامعه. ۱۳۹۶; ۳ (۳) :۸۲-۸۹ 
7- شاهماری، کریم، معمارماهر، بهناز. (1402) . ارزیابی ریسک امور بهره برداری شرکت گاز استان اردبیل. کاربرد شیمی در محیط‌زیست ،52 (13) ،9-30. https://sanad.iau.ir/Journal/ace/Article/942972/FullText.
8-سلاجقه ساغر، اخوان آفرین، حاجی حسینی علیرضا. تعیین مدل بهینه ارزیابی ریسک در پروژه‌های عمرانی مطالعه موردی پروژه احداث کارخانه فولاد، فصلنامه علمی تخصصی طب کار. ۱۳۹۹؛ ۱۲ (۱) :۲۴-۳۳.
9-خیردست افراسیاب، صدری دمیرچی اسماعیل، پاداش امین، خدابنده لو اسلام علی، محمدی جاهدی زهرا. بررسی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری شغلی آتش‌نشانان تهران براساس جوّ ایمنی کار، حوادث شغلی و بدبینی سازمانی. دانش پیشگیری و مدیریت بحران. ۱۴۰۳; ۱۴ (۲) :۱۷۸-۱۹۱.  DOI: 10.32598/DMKP.14.2.826.1
10-Sahur, H., Ardyanto, D., Sahri, M., & Arifin, M. I. R. M. (2025). Job Safety Analysis of Repair Multi-Media Filter (Confined Space) in Agribusiness and Industry Sector. Gema Lingkungan Kesehatan, 23(1), 27–33. https://doi.org/10.36568/gelinkes.v23i1.224
11-Santiagi Santiagi Granda, Tiago Miguel Ferreira, (2019). Larg Scale Vulnerability  and Fire Risk Assessment of the Historic Center of Quito, Ecuador, page 1043- 1057, Received 01 Mar 2019, Accepted 27 Aug 2019, Published online: 12 sep 2019, https: // doi.org/ 10.1080/ 15583058. 2019. 1665142.
12-Eirik Albrechtsen, Ingvild Solberg, Eva Svensli, The application and benefits of job safety analysis, Safety Science, Volume 113, 2019, Pages 425-437, https://doi.org/10.1016/j.ssci.2018.12.007.
13-Yadav, S. K., & Choudhary, S. Implementation of Job Safety Analysis at Workplace Assembly. International Journal for Novel Research in Economics, Finance and Management, Volume 3, Issue 1, Jan-Feb-2025, PP: 154-156.
14-U. D. S. Perera , U. Kulatunga , F. N. Abdeen , Samad M. E. Sepasgozar&Maheshi Tennakoon, (2020 ) . Application of building information modelling for fire hazard management in high-rise buildings: an investigation in Sri Lanka, Received 25 Feb 2020, Accepted 30 Dec 2020, Published online: 21 Feb 2021
15-Yaojie Yue, Kecui Dong, Xiangwei Zhao and Xinyue Ye, (2018). Assessing wild fire risk in the United States using socialmedia data,Pages 972-986 | Received 14 Mar 2018, Accepted 26 Nov 2018, Published online: 09 Jul 2019,https://doi.org/10.1080/13669877.2019.1569098.
16-D. J. Patel & D. A. Patel. (2025) Development of demolition project hazard index using the possibility approach. International Journal of Construction Management 25:3, pages 301-311. doi.org/10.1080/15578771.2022.2027053
17-권성진. (2024). Hazard Identification and Risk Assessment of Simultaneous Operations Based on Job Safety Analysis (JSA) in Industrial Plant Maintenance (Doctoral dissertation, 포항공과대학교).
18-Budiman, A. (2024). Analisis Keselamatan dan Kesehatan Kerja dengan Metode JSA dan HAZOPS. Jurnal Teknologi, 14(1), 36–43. https://doi.org/10.35134/jitekin.v14i1.115.
19-Muhdi, S Syahra and H Arinah. (2024). Work accident risk analysis using the job safety analysis (jsa) method in the timber industry UD. Dua Restu Sunggal, North Sumatra. OP Conf. Ser.: Earth Environ. Sci. 1352 012023 DOI 10.1088/1755-1315/1352/1/012023
20-Bano, S., Ji Zu, L., & Imran, M. (2024). Relationship Between Ethical Leadership and Job Performance in Non-Profit Organizations of Pakistan: Mediating Role of Psychological Safety. Public Integrity, 1–22. https://doi.org/10.1080/10999922.2024.2391129.
21-Omidi, L., Karimi, H., Pilbeam, C., Mousavi, S., & Moradi, G. (2024). Safety leadership and safety citizenship behavior: the mediating roles of safety knowledge, safety motivation, and psychological contract of safety. Theoretical Issues in Ergonomics Science, 1–18. https://doi.org/10.1080/1463922X.2024.2364870
22-Olsen, A. (2024). Job Safety Analysis Process. In: Safety Culture and Leading Indicators for Safety in the Maritime and Offshore Environment. Springer Series on Naval Architecture, Marine Engineering, Shipbuilding and Shipping, vol 20. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-55943-3_15.
 

  • تاریخ دریافت 09 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 11 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 11 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 11 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 دی 1403