فصلنامه مدیریت محیط زیست شهری

مکانیابی ایستگاه های آتش نشانی در محدوده منطقه 16 شهر تهران با استفاده از GIS-FAHP

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه محیط زیست، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران

چکیده
مکان‌یابی واحدهای خدمات شهر مانند ایستگاه‌های آتش‌نشانی در مناطق شهری همواره یکی از موضوعات شهرداری‌ها است که بایستی با دقت زیادی بررسی و تعیین شوند. اثرپذیری کیفیت خدمات و کارآمدی ایستگاه‌های آتش‌نشانی به جانمایی مناسب آن‌ها بسیار وابسته است. ازاین‌رو،‌ در این مطالعه سعی بر آن است تا با بررسی اطلاعات مکانی در ناحیه 2 منطقه 16 شهرداری تهران (محله نازی‌آباد) به تعیین مکان مناسب برای استفاده جهت استقرار ایستگاه آتش‌نشانی پرداخته شود. برای این منظور 8 شاخص اثرگذار بر مکان‌یابی ایستگاه تعیین شدند. از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی به‌منظور ارجحیت بندی آن‌ها و تعیین وزن اثر آن‌ها استفاده شد. سپس نقشه‌ها و اطلاعات مکانی هر یک از شاخص‌ها برای منطقه موردمطالعه با استفاده GIS تهیه و موردبحث قرار گرفت. درنهایت با تلفیق نقشه‌ها مکان‌های مناسب برای تأسیس ایستگاه آتش‌نشانی با حداکثر کارآمدی مشخص شد. طبق نتایج، نوار جنوبی و قسمتی از ناحیه شمالی محدوده موردبررسی برای ایجاد ایستگاه آتش‌نشانی کاملاً مناسب است. ضلع شمال غربی و غرب ناحیه با توجه به نوع کاربری آن امکان احداث ایستگاه آتش‌نشانی وجود ندارد. همچنین ضلع شرقی و شمالی شرقی نیز وضعیت مشابه ای را دارد.

کلیدواژه‌ها


1.وثوقی, ع., بررسی مکان یابی ایستگاه های آتش نشانی سیار در بازار بزرگ تهران جهت سهولت برای عملیات ها در معابر باریک با استفاده از تلفیق منطق fuzzy و AHP در محیط GIS,  اولین همایش بین المللی و چهارمین همایش ملی آتش نشانی و ایمنی شهری. 1397, سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران - دانشگاه صنعتی شریف.
2. حیدری, م و همکاران عوامل موثر بر مکان یابی ایستگاه های آتش نشانی با رویکرد مدیریت بحران با تاکید بر اسلامشهر, اولین کنگره بین المللی صنعت ساختمان با محوریت تکنولوژی های نوین در صنعت ساختمان. 1397.
3. حسین پور کوهشاهی, ب.، مهدوی نجف آبادی, ر., حلی ساز, ا.. مکان‌گزینی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با منطق فازی و تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) (مطالعه موردی: منطقه یک شهری بندرعباس). جغرافیا و توسعه فضای شهری, 1397; 5(2): 145-163. doi: 10.22067/gusd.v5i2.62850
4.یزدانی اسفیدواجانی, ع. و همکاران, ارزیابی و بهبود جانمایی ایستگاههای امداد و نجات شهر رشت در زمان وقوع زلزله, شانزدهمین کنفرانس بین المللی مهندسی حمل و نقل و ترافیک. 1395.
5.عربی, م., ا. نجفی, م. شیرازیان, مکان یابی ایستگاه های آتش نشانی شهر فردیس با تلفیق منطق فازی وAHP,  ششمین کنفرانس ملی پژوهشهای کاربردی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری. 1398, دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی.
6.پیرهن فروش, ب. س. کامیابی, ارزیابی معیارهای مکانی ایستگاه آتش نشانی منطقه 7 تهران, دومین کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشورهای جهان اسلام. 1398.
7.عرب امیری, م., م. رفیع‏ پور, م. سعدی مسگری, مکان یابی ایستگاه های آتش نشانی با استفاده از الگوریتم کلونی مورچه و GIS (مطالعه موردی شهر تهران). آمایش محیط, 2014. 7(25): 22-48.
8.معتمدی, ز. ک. کیانفر, مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره قطعی و فازی و اطلاعات GIS (مورد مطالعه: شهر اصفهان). چشم‌انداز مدیریت صنعتی, 2023. 13(2): 65-98.
9.Mirabadi, M. and A. Hussein Abdi, Landfill locate in Bukan by Boolean logic and analytical hierarchy process (AHP). Journal of Environmental Science and Technology, 2017. 19(1): p. 149-168. DOI: 10.22034/JEST.2017.10342
10.Alavi, S.A., et al., Location CNG fuel stations by using fusion techniques of fuzzy operators and GIS spatial analysis, case study: Mashhad District 7. Journal of Urban Ecology Researches, 2016. 7(13): p. 9-18. DOI: 20.1001.1.25383930.1395.7.13.1.1
11.Vahidi, H., et al., Fuzzy Analytical Hierarchy Process Disposal Method Selection for an Industrial State; Case Study Charmshahr. Arabian Journal for Science & Engineering (Springer Science & Business Media BV), 2014. 39, 725–735. https://doi.org/10.1007/s13369-013-0691-1
12.Chang, D.-Y., Applications  of  the extent analysis method on  fuzzy AHP European  Journal  of Operational  Research, 1996(95): p. 649-655. https://doi.org/10.1016/0377-2217(95)00300-2
13.Masoud Zare Naghadehi, Reza Mikaeil, and M. Ataei, Expert Systems with Applications, 2009(36): p. 8218-8226. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2008.10.006
14.Nyimbili, P.H. and T. Erden, GIS-based fuzzy multi-criteria approach for optimal site selection of fire stations in Istanbul, Turkey. Socio-Economic Planning Sciences, 2020. 71: p. 100860. https://doi.org/10.1016/j.seps.2020.100860
15.Han, B., et al., Site selection of fire stations in large cities based on actual spatiotemporal demands: A case study of nanjing city. ISPRS International Journal of Geo-Information, 2021. 10(8): p. 542. https://doi.org/10.3390/ijgi10080542
16.Vahidnia, M.H., et al., A Spatial Decision Support System Based on a Hybrid AHP and TOPSIS Method for Fire Station Site Selection. Journal of Geovisualization and Spatial Analysis, 2022. 6(2): p. 30. https://doi.org/10.1007/s41651-022-00125-x

  • تاریخ دریافت 25 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 03 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 11 آذر 1402
  • تاریخ اولین انتشار 11 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402