با افزایش رشد فناوری و جمعیت، ورود آلایندهها به منابع آبی رو به افزایش است و دریاچههای طبیعی در معرض آلودگی و تغذیهگرایی، از مهمترین منابع آب کشورها به شمار میروند. در این پژوهش، از دادههای کیفیت آب برای تخمین غلظت اکسیژنخواهی بیوشیمیایی پنجروزه (BOD₅) در شش زیرحوضه و ۳۴ ایستگاه نظارتی یک دریاچه قطبی با دسترسی سخت و محدود استفاده شد. هدف، کاهش هزینههای پایش، افزایش کارایی نظارت بر کیفیت آب و ارزیابی رویدادهای بحرانی بود. برای این منظور، عملکرد سه مدل یادگیری ماشین و یادگیری عمیق شامل جنگل تصادفی (Random Forest)، XGBoost و شبکه عصبی پیچشی (CNN) با معماری متفاوت ارزیابی شد. متغیرهای ورودی شامل پارامترهای فیزیکی، شیمیایی و زمانی مانند pH، کدورت، اکسیژن محلول، عمق دیسک سکی، رسانایی، دمای آب و زمان نمونهبرداری بودند. دادهها در بازهای ۴۰ ساله از ایستگاههای مختلف گردآوری شد و شامل حدود ۶۵۰ مشاهده بودند. با تحلیل ماتریس همبستگی، ضرایب پیرسون بینBOD₅ و متغیرهای ورودی محاسبه شد. نتایج نشان داد هر سه الگوریتم در پیشبینی BOD₅ مؤثرند. در مدل جنگل تصادفی، مقدارضریب تعیین (R²) در اعتبارسنجی بین ۰٫۸۵ تا ۰٫۸۶ بود و طبق تحلیل اهمیت متغیرها اکسیژن محلول، pH، کدورت و زمان نمونهبرداری مهمترین پارامترهای تخمین بودند. مدل XGBoost نیز R² برابر ۰٫۸۳ تا ۰٫۸۴ داشت و متغیرهای مهم شامل اکسیژن محلول، pH، کدورت و تاریخ نمونهبرداری بودند. مدل CNN بهترین عملکرد را نشان داد و به R² برابر ۰٫۸۸ تا ۰٫۸۹ رسید. بر اساس تحلیل مدل برگزیدهCNN ، رسانایی، اکسیژن محلول، pH، کدورت و ساعت نمونهبرداری مهمترین پیشبینیکنندههای BOD₅ بودند.
طرقی,پارسا و نیک سخن,محمد حسین . (1405). پایش اکسیژن خواهی بیوشیمیایی در لایه های سطحی دریاچه با بهره گیری از یادگیری ماشین. (e246831). فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, (), e246831 doi: 10.48306/juem.2026.584810.1160
MLA
طرقی,پارسا , و نیک سخن,محمد حسین . "پایش اکسیژن خواهی بیوشیمیایی در لایه های سطحی دریاچه با بهره گیری از یادگیری ماشین" .e246831 , فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, , , 1405, e246831. doi: 10.48306/juem.2026.584810.1160
HARVARD
طرقی پارسا, نیک سخن محمد حسین. (1405). 'پایش اکسیژن خواهی بیوشیمیایی در لایه های سطحی دریاچه با بهره گیری از یادگیری ماشین', فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, (), e246831. doi: 10.48306/juem.2026.584810.1160
CHICAGO
پارسا طرقی و محمد حسین نیک سخن, "پایش اکسیژن خواهی بیوشیمیایی در لایه های سطحی دریاچه با بهره گیری از یادگیری ماشین," فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری, (1405): e246831, doi: 10.48306/juem.2026.584810.1160
VANCOUVER
طرقی پارسا, نیک سخن محمد حسین. پایش اکسیژن خواهی بیوشیمیایی در لایه های سطحی دریاچه با بهره گیری از یادگیری ماشین. شهرداری کرمان | دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته |. 1405;():e246831. doi: 10.48306/juem.2026.584810.1160