فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری
فصلنامه مدیریت محیط زیست شهری

تحلیل عملکرد و ارتقاء سیستم تصفیه شیرابه با رویکرد ترکیبی HELP–QSPM–SPACE: (مطالعه موردی دفنگاه زباله بابل)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

غلام رضا نبی بیدهندی 1
محمدرضا حکیم 2
اکبر باغوند 3
ناصر مهردادی 3

1 دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری، مهندسی محیط زیست، پردیس بین الملل ارس دانشگاه تهران، تهران، ‌ایران

3 استاد، گروه مهندسی آب و فاضلاب، دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، تهران، ‌ایران

10.48306/juem.2026.553804.1120
چکیده
دفنگاه انجیل‌سی شهرستان بابل به‌عنوان یکی از مراکز دفن فعال در نواحی مرطوب شمال ایران، به‌دلیل بارندگی بالا و نفوذپذیری زیاد لایه‌های دفن، روزانه حجم قابل‌توجهی شیرابه تولید می‌کند که مدیریت آن با چالش‌های جدی زیست‌محیطی و فنی همراه است. هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب تلفیقی برای تحلیل، انتخاب راهبرد و طراحی فنی سیستم بهینه تصفیه شیرابه در این سایت بود. در گام نخست، با استفاده از مدل HELP، حجم واقعی شیرابه شبیه‌سازی و برآورد گردید که نشان داد ظرفیت فعلی تصفیه‌خانه پاسخگوی بار ورودی نیست. سپس با بهره‌گیری از مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره SWOT، QSPM و SPACE، وضعیت موجود سیستم از نظر فنی و مدیریتی ارزیابی و راهبرد «افزایش ظرفیت با حفظ ساختار موجود و اصلاح واحدهای بحرانی» به‌عنوان گزینه بهینه انتخاب شد. بر مبنای این راهبرد، فرآیند اصلاح‌شده‌ای شامل واحدهای بی‌هوازی (ABR)، انعقاد و ته‌نشینی شیمیایی، بیورآکتور غشایی (MBR)، اسمز معکوس (RO) و گندزدایی نهایی (UV/کلرزنی) طراحی گردید. نتایج موازنه جرمی نشان داد که سیستم اصلاح‌شده قادر است COD، BOD، آمونیاک، TSS و فلزات سنگین را با راندمان بیش از ۸۰٪ حذف کرده و پسابی منطبق با استانداردهای ملی تخلیه و استفاده کشاورزی تولید کند. نوآوری این پژوهش در تلفیق مدل‌سازی هیدرولوژیکی، تحلیل راهبردی و طراحی فرآیند بومی‌سازی‌شده نهفته است که می‌تواند به‌عنوان الگویی کاربردی برای ارتقاء سیستم‌های تصفیه شیرابه در دفنگاه‌های مرطوب ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

شیرابه دفنگاه
مدل HELP
ماتریس QSPM
تصفیه ترکیبی
راهبرد ارتقاء
فصلنامه علمی مدیریت محیط زیست شهری

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 13 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 24 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 08 اردیبهشت 1405
  • تاریخ اولین انتشار 13 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 13 اردیبهشت 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما